https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4138 Tue, 14 Apr 2026 06:37:56 GMT 2026-04-14T06:37:56Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4152 ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН АНХАН ШАТНЫ ТУСЛАМЖ ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ЭКОСИСТЕМИЙН ХАНДЛАГААР ҮНЭЛЭХ БОЛОМЖИЙН СУДАЛГАА Бямбын, ТӨМӨРБАТ Судалгааны асуудал: Эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж үйлчилгээний бүтэц зохион байгуулалт, эрх зүйн орчин, дэд бүтэц бүрдсэн боловч хүн амын эрүүл мэнд, сэтгэл ханамж зэрэг гарцын үзүүлэлтүүд сул байна. Тус системийн гарцыг сайжруулахын тулд уламжлалт хандлагаар бус менежментийн онол, арга зүйгээр судлах нь асуудлыг цогцоор шийдвэрлэх боломж олгоно. Тиймээс асуудал тус бүрийг тусгайлан авч үзэх бус харин нийт тогтолцооны хэмжээнд бүхэлд нь системийн хандлагаар үйлчилгээний экосистемийн онолын хүрээнд судлан үзэж, дүн шинжилгээ хийх хэрэгцээ шаардлага байна. Судалгааны зорилго: Эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж үйлчилгээ үзүүлэгч талуудын хамтран үнэ цэнэ бүтээж буй байдлыг судалж, иргэн-үйлчлүүлэгч төвтэй үйлчилгээний экосистемийг хөгжүүлэх арга замыг тодорхойлох нь судалгааны зорилго болж байна. Судалгааны арга зүй: Менежментийн онолын судалгааны арга болох системийн хандлагаар анхан шатны тусламж үйлчилгээг экосистемийн онолын дагуу шинжлэн үзээд хамтран үнэ цэнэ бүтээх найман бодит үйл ажиллагааны төлөв байдал үйлчилгээ үзүүлэгч талуудын дунд ямар байгааг судалсан. Прагматик позитивист философийн хүрээнд дедуктив, индуктив хандлагыг сонгон авч тоон ба чанарын аргачлалын холимог хэлбэрийг ашиглаж, асуулга судалгааны стратеги хэрэглэн, нэг агшинд тоо мэдээллээ цуглуулан, баримтын судалгаа, үйлчилгээ үзүүлэгчийн тусламж үйлчилгээний хүртээмж, бэлэн байдлыг үнэлэх аргачлал, өрхийн асуулга судалгаа, чанарын ярилцлага явуулан дүн шинжилгээ хийлээ. Судалгааны үр дүн, дүгнэлт: Баримт бичгийн судалгаанаас үзвэл үйлчилгээ авах замыг урьдчилан зааж, үйлчлүүлэгчийн хөдөлгөөн, харилцан үйлчлэлээр холбоос бий болгох замыг хатуу тогтоож, хазайсан тохиолдолд хувийн төлбөрөөр шийтгэж, тусламж үйлчилгээнд үйлчлүүлэгчийн оролцоо хангалтгүй байдлаар үнэ цэнийг хамтран бүтээх бодит үйл ажиллагаануудыг зохицуулсан байна. Тусламж үйлчилгээний бэлэн байдлыг үнэлэхэд УБ хотын Хан-Уул, Чингэлтэй дүүргийн өрхийн эрүүл мэндийн төвийн тусламж үйлчилгээний хүртээмж хангалттай боловч ерөнхий болон өвөрмөц тусламж үйлчилгээний бэлэн байдал сул байгаа нь тэдний үнэ цэнийн амлалтаа хэрэгжүүлэх чадавх дутагдалтай байгааг харуулж байна. Эрх зүйн хүрээнд хүлээн зөвшөөрөөгүй боловч экосистемийн институцийн зохицуулалтаар шинэ харилцан үйлчлэл бий болох, агуулгын хувьд мэдрэг өөрчлөлт хийх бодит үйл ажиллагаа хөгжиж, хувийн эмнэлэг, эмийн сан гэсэн оролцогч гарч иржээ. Үйлчлүүлэгч төлбөр төлөн хувийн эмнэлэгтэй холбоос үүсгэснээр экосистемийн хэмжээнд улсын төсөв, эрүүл мэндийн даатгалын сан, хувь хүний төлбөр гэсэн санхүүгийн үндсэн эх үүсвэрүүд давхардаж, нөөцийн интегралчлалд орохгүй байна. Энэ байдал нь нөөцийн хүртээмжид нөлөөлөх бодит үйл ажиллагаа хангалтгүй байгааг илэрхийлж байна. Эдгээр үнэ цэнийг хамтран бүтээх бодит үйл ажиллагаа сул байгаа нь анхан шатны тусламж үйлчилгээний дэд системийн үр дүнтэй, үр ашигтайгаар урт хугацаанд оршин тогтноход сөрөг нөлөөтэй бөгөөд системийн гарцын үзүүлэлтүүд сул байгаагийн шалтгаан юм. Үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллагыг зөвхөн өрхийн эрүүл мэндийн төвөөр хязгаарлаагүй, үйлчлүүлэгчийг оролцогч тал хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн, үйлчилгээ харилцан солилцоог дэмжсэн, эрүүл мэндийн үнэ цэнийг хамтран бүтээх бодит үйл ажиллагаанд хязгаарлалт тавиагүй, институцийн зохицуулалтыг дэмжсэн орчин бүхий эрх зүйн зохицуулалт дутагдаж байна. Mon, 25 May 2020 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4152 2020-05-25T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4151 ТӨРӨЛЖСӨН МЭРГЭШЛИЙН ЭМНЭЛГИЙН ЗАСАГЛАЛЫГ ҮНЭЛЭХ НЬ (Төлөөлөн удирдах зөвлөлтэй эмнэлгийн жишээн дээр) Батдэлгэрийн, ҮРЭЛЦЭЦЭГ Дэлхийн ихэнх улс орон эрүүл мэндийн салбарт эмнэлгийн засаглал түүний бие даасан байдал, санхүүгийн эрсдэлийг хамтад нь зах зээлийн сонгодог зарчмуудтай нийцүүлэн, эрүүл мэндийн салбартаа онцгой анхаарч, эмнэлгийн тусламжийн чанар, хүртээмж, үр ашгийг нэмэгдүүлж ирсэн байна. Эрүүл мэндийн салбарын засаглалын асуудлыг судлаачид эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанарыг тасралтгүй сайжруулах нөхцөлийг бүрдүүлдэг удирдлагын гол арга, хэрэгсэл хэмээн үзэж анхаарал хандуулах болжээ. Эмнэлгийн засаглал гэж эмнэлгүүдийн шийдвэр гаргах, хяналт тавихад чиглүүлдэг бүтэц, үйл явц, бодлогыг хэлнэ. Эмнэлгийн засаглал болоод эмнэл зүйн засаглал нь олон судлаачийн сонирхлыг татсан, зайлшгүй судлах асуудал мөн боловч энэ талаар хийгдсэн эмпирик судалгаа цөөн байна. Эрүүл мэндийн салбарын засаглалын асуудлыг эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанарыг тасралтгүй сайжруулах нөхцөлийг бүрдүүлдэг удирдлагын гол арга, хэрэгсэл хэмээн үзэж судлаачид анхаарал хандуулах болжээ. Эмнэлгийн засаглалыг үнэлэхдээ засаглалын онол болоод эмнэлгийн засаглал, эмнэл зүйн засаглалын тухай ойлголт, арга зүйд үндэслэн өөрийн орны онцлогт тохирсон арга, аргачлалыг зөв тодорхойлохоос эхэлнэ. Тиймээс бид засаглалын талаарх эрдэм шинжилгээ, судалгааны хүрээн дэх олон асуудлыг задлан шинжлэх, нэгтгэн дүгнэх, судалгааны ажлын үндэслэл, үзэл баримтлалыг оновчтой тодорхойлох зорилгоор засаглал (хамтын удирдлага) болон эмнэлгийн засаглал, эмнэл зүйн засаглалын онол тэдгээрийн ялгаа, засаглалын зарчим, арга зүйг судалсан болно. Бид эмнэлгийн засаглалыг үнэлэхийн тулд олон улсын эрдэмтдийн өргөн хэрэглэж байгаа жишиг загвар, асуулгуудыг Монгол орны нөхцөлд тохируулан шинэчилж судалгааны асуулгаа боловсруулсан болно. Хөгжиж буй болон хөгжингүй орнуудад хэрэгжүүлсэн эмнэлгийн засаглалыг үнэлэх арга, арга зүйн талаарх судалгааны ажлын тоймд тулгуурлан, онолын суурь судалгааг засаглал, эмнэлгийн засаглал, түүний дэд бүрэлдэхүүн болох эмнэл зүйн засаглалын онолд тулгуурлан авч үзлээ. Судалгааны асуудал, судлагдсан байдлын тойм, онолын үндэслэл зэрэгт тулгуурлан чанарын анкетын асуулга, фокус бүлгийн ярилцлага, экспертийн үнэлгээ болон тоон судалгааны аргыг ашигласан болно. Fri, 14 Feb 2025 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4151 2025-02-14T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/2010 АРИЛЖААНЫ БАНКНЫ ШУУД БУС ЗАРДЛЫГ ХУВААРИЛАХ АРГАЗҮЙ Тэгшээ, Туяа Монголын арилжааны банкуудад шийдвэр гаргах түвшинд бодитой мэдээллээр хангагдаж, үйл ажиллагааны бусад зардлыг зөв удирдаж, өрсөлдөөнд өөрийнхөө давуу байдлыг бий болгох боломж байгааг судлаачийн хувьд үзэж байна. Тиймээс арилжааны банкны шууд бус зардлыг хуваарилах аргазүйг судлах шаардлага тулгарч байна. Ийнхүү судалгааны ажлаараа дараах зорилтуудыг дэвшүүлсэн болно. Үүнд: 1. Өртгийн бүртгэлийн хөгжил, орчин үеийн хандлагыг судлах, өртөг тооцох аргуудын харьцуулсан судалгаа хийж, удирдлагын шийдвэр гаргалтад ач холбогдол бүхий аргыг сонгох, 2. Арилжааны банкны өртгийн бүртгэлийн онцлогыг судлах, банкны салбарт тохирох өртөг тооцох аргыг тодорхойлох, 3. Монгол Улсын банкны өнөөгийн байдлын судалгаа хийх, үнэлэлт дүгнэлт өгөх, 4. Монголын арилжааны банкуудын зардлын бүртгэл, өртөг тооцож буй байдлыг судлан, цаашид сайжруулах асуудлуудыг тодорхойлох, 5. Арилжааны банкны шууд бус зардлыг банкны бодит тоон өгөгдөл ашиглан хуваарилж, өртгийн менежментийн хүрээнд тулгамдаж буй асуудлыг тодорхойлох, 6. Арилжааны банкны санхүү бүртгэлийн үйл ажиллагааны процессыг судалж, зардлын бүртгэл хөтлөлтийг боловсронгуй болгох аргазүйг тодорхойлсон санал, зөвлөмж боловсруулсан зэрэг болно. Mon, 28 Dec 2020 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/2010 2020-12-28T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/1659 АРИЛЖААНЫ БАНКНЫ ХАДГАЛАМЖ, ЗЭЭЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АРГАЗҮЙ Дэмбэрэл, БОЛЬТОГТОХ Банкны хөгжил нь шинжлэх ухаан, технологийн ололт, даяаршлын орчинд уялдан нэн эрчимтэй өрнөж, өнөөдөр маш өргөн хүрээг хамарч байна. Банк нь санхүүгийн зах зээлд гол байр суурийг эзэлж, санхүүгийн зах зээлд оролцогчдын төлөв байдал, үйл хөдлөл үйл ажиллагаанд нь тасралтгүй нөлөөлж, стратегийн шийдвэр гаргалтанд энгийн логик сэтгэлгээ, зөн билигтээ тулгуурлах ямар ч боломжгүй болжээ. ХХ-XXI зууны заагт банк санхүүгийн салбарын удирдлагад мэдлэгийн менежмент, тоон шинжилгээний гэх мэт шинжлэх ухааны аргууд өргөн нэвтэрсэн нь стратегийн шийдвэр гаргалтын хувьд тэдэнд нэг талаас маш том давуу тал, нөгөө талаас их эрсдэл буй болгож байна. Банкны стратеги болон үйл ажиллагааны шийдвэрт компьютер симуляцийн арга, загварууд нэвтэрч, тодорхой бус орчинд оновчтой шийдвэр гаргах нөхцөл нэмэгдэж буй өнөө үед манай орны банкууд (1991 оноос) шинжлэх ухааны арга, загварчлалыг ашиглах чадавх харьцангуй сул байдалтай байна. Үүнд үүсч хөгжсөн туршлага, улс төр эдийн засгийн орчин голлох нөлөөтэй хэдий ч учирч болох аливаа эрсдэлийг зөв тооцож шийдвэр гаргах чадавхыг нэмэгдүүлэх нь онцгой ач холбогдол бүхий цаг үед тулж ирээд байгаа билээ. Иймд энэхүү судалгааны ажилд банкны үндсэн үйл ажиллагаа болох зээл болон хадгаламжийн багцад оновчлолын арга нэвтрүүлэхийг зорьсон болно. Thu, 02 Apr 2020 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/1659 2020-04-02T00:00:00Z