https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/14 Fri, 28 Aug 2026 06:37:57 GMT 2026-08-28T06:37:57Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4924 ГАДААД БОЛОН ДОТООД МАКРО ЭДИЙН ЗАСГИЙН СӨРӨГ НӨХЦӨЛИЙН ЧАНАРГҮЙ ЗЭЭЛ БОЛОН АРИГ БАНКНЫ ӨӨРИЙН ХӨРӨНГИЙН ХҮРЭЛЦЭЭНД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ Буджав, Бат-Энх Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь арилжааны банкны эрсдэлийн менежментийн хүрээнд олон улсын аргачлалд нийцсэн стресс тестийн эмпирик шинжилгээ хийхэд оршино. Тодруулбал, 2026 онд үүсэж болзошгүй геополитикийн хурцадмал байдал нь БНХАУ-ын эдийн засаг болон Монгол Улсын макро эдийн засгийн орчны сувгаар дамжин Ариг банкны өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээнд хэрхэн нөлөөлөхийг тооцоолсон. Аргачлалын хувьд 10 хувьсагчтай Бэйсийн вектор авторегрессийн загвар үнэлж, нэг гадаад шок болон дөрвөн дотоод шокийн хариу үйлдлийн функцыг тооцсон. Монголбанкны 2026 оны сөрөг таамаглалд үндэслэн чанаргүй зээлийн харьцаанд үзүүлэх нөлөөг үнэлэхэд ажилгүйдлийн түвшний шок хамгийн хүчтэй нөлөөтэй байсан бол төгрөгийн ам.доллартай харьцах ханшийн сулрал хамгийн бага нөлөө үзүүлэв. Арилжааны банкны түвшний шинжилгээгээр бодит ДНБ өмнөх оноос 1 хувиар буурахад Ариг банкны өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээ ойролцоогоор 0.8 нэгж хувиар буурах хандлагатай байна. Wed, 26 Aug 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4924 2026-08-26T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4923 Мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэрэг Отголжин, Баасанжав Энэхүү дипломын ажилд мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэргийг Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд хэрхэн тодорхойлж байгааг ФАТФ-ын Зөвлөмж 3 болон Олон улсын конвенцтэй харьцуулж, хэрэгжилтийн тулгамдсан асуудлыг тодруулахыг зорьсон. Монгол Улс нь "саарал жагсаалт"-д орсноор олон улсын конвенц, гэрээнд нэгдэж мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэргийг өргөн хүрээнд тодорхойлсноор ФАТФ-ын заавал тусгах ёстой 21 суурь гэмт хэрэг болон бусад олон улсын стандартад нийцүүлж Эрүүгийн хуульд бүрэн хамруулж зүйлчилсэн. Гэсэн хэдий ч хар тамхи, авлига, хүн худалдаалах зэрэг өндөр эрсдэлтэй суурь гэмт хэргүүдэд тавих эрсдэлд суурилсан хяналт шалгалт хангалтгүй байгаагаас үүдэн шүүхийн практикт эдгээр гэмт хэрэгтэй холбоотой мөнгө угаах хэрэг тун цөөн шийдвэрлэгдэж байгаа нь манай улсын мөнгө угаахтай тэмцэх тогтолцооны бодит эрсдэл болж байна гэдгийг шүүхийн шийдвэр, статистик үзүүлэлт, дүн шинжилгээгээр тогтоосон. Эцэст нь суурь гэмт хэргийг илүү нарийвчлан тодорхойлж, практикт хууль, эрх зүйн нэгдмэл ойлголттой болгох, өндөр эрсдэлтэй суурь гэмт хэргүүдэд тавих хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэх чиглэлд санал зөвлөмж дэвшүүлсэн болно. Wed, 26 Aug 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4923 2026-08-26T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4922 БАНКНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ХИЙХ ХЯЗГААРЛАЛТ БА ТҮҮНИЙГ ТООЦОХТОЙ ХОЛБООТОЙ ЗАРИМ АСУУДЛУУД Батбаатар, Гоомарал Энэхүү дипломын ажил нь Монгол Улсад банкны үйл ажиллагаанд тавигддаг хязгаарлалтын эрх зүйн зохицуулалт, түүний тооцоолол, практик хэрэгжилтийг судалж, олон улсын Базелийн стандарттай хэрхэн нийцэж буйг судалсан болно. Судалгааны хүрээнд банкны үйл ажиллагаанд тавих хязгаарлалтын онолын үндэс, эрх зүйн ач холбогдол, Базелийн хорооны стандартуудын хөгжил, агуулгыг тодорхойлон авч үзсэн. Мөн Монгол Улсад мөрдөгдөж буй Банкны тухай хууль, Монголбанкны холбогдох журам, банкны зохистой харьцааны шалгуур үзүүлэлтүүдийг задлан шинжилж, тэдгээрийг Базелийн нэг этгээдэд ногдох хэт их зээлийн эрсдэл, капиталын хүрэлцээ, эрсдэлийн хязгаарлалтыг стандарттай харьцуулсан ба Монгол улсын өөрийн хөрөнгийн тооцоолол болон Базелийн стандартын өөрийн хөрөнгийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг судалсан болно. Судалгаанд Солонгос, Монгол, Бутан улсуудын банкны хязгаарлалтын зохицуулалт, тооцооллын аргачлалыг харьцуулан авч үзэж ялгааг тайлбарласан. Судалгааны үр дүнд Монгол Улсад банкны үйл ажиллагаанд тавих хязгаарлалтын эрх зүйн орчин олон улсын стандарттай үндсэндээ нийцэж байгаа боловч зарим хязгаарлалтын тооцоолол, хэрэгжилт, хяналтын механизмд сайжруулах шаардлагатай асуудлууд байгааг тогтоов. Иймд банкны хяналт, зохицуулалтыг илүү үр нөлөөтэй болгох чиглэлээр тодорхой санал, зөвлөмжийг дэвшүүлсэн болно. Mon, 24 Aug 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4922 2026-08-24T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4921 "Гэр бүл цуцлах үндэслэл ба тулгамдсан асуудал, харьцуулсан судалгаа" АНАР, Ууганбаяр Гэр бүл гэдэг нь нийгмийн анхан шатны нэгж буюу нийгмийн анхдагч бичил хэлбэр бөгөөд энэ нь хүмүүсийн оршин тогтнох үндэс суурь нь болж өгдөг жижиг хэрнээ томоохон агуулгыг өөртөө агуулдаг ойлголт юм. Монгол Улсын Гэр бүлийн тухай хуулинд зааж өгснөөр хуулийн тодорхойлолт нь “гэр бүл” гэж гэрлэлтийн үр дүнд буй болсон, эд хөрөнгийн бус амины болон эд хөрөнгийн эрх, үүргээр холбогдсон хамтын амьдрал бүхий гэр бүлийн гишүүдийг хэлнэ гэжээ. Тухайн гэр бүлийн үндэс суурь болсон эхнэр, нөхөр буюу гэрлэгчид нь хоорондоо таарамж муутай эсхүл ямар нэгэн шалтгааны улмаас салах, гэр бүлээ цуцлуулах тохиолдол цөөнгүй гардаг. Тиймээс энэхүү дипломын ажлын зорилго нь гэр бүл цуцлалтын шалтгааныг эрх зүйн талаас нь судалж, нийгмийн өөрчлөлт болон хууль тогтоомжийн уялдаа холбоог шинжлэхэд оршино. Судалгааны арга зүйд хууль зүйн баримт бичгийн шинжилгээ, статистик мэдээлэлд тулгуурласан дүн шинжилгээ, харьцуулалтын аргыг ашиглан Монгол Улсын Гэр бүлийн тухай хууль болон холбогдох хууль тогтоомж, эрх зүйн зохицуулалтыг судалж, түүний хэрэгжилт, үр нөлөөг гадаад улсын туршлагатай харьцуулан үнэлсэн. Судалгааны үр дүнд гэр бүл цуцлалтын түвшин нэмэгдэхэд эрх зүйн орчны сул тал, гэр бүлийн зөвлөгөө, эвлэрүүлэн зуучлалын тогтолцооны хэрэгжилт хангалтгүй байдал, нийгэм-эдийн засгийн үнэт зүйлийн өөрчлөлт хэрхэн нөлөөлж буйг тогтоов. Иймд гэр бүлийн тогтвортой байдлыг дэмжих эрх зүйн бодлого, урьдчилан сэргийлэх механизмыг боловсронгуй болгох шаардлагатай байна. Mon, 24 Aug 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4921 2026-08-24T00:00:00Z