https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/14 Tue, 14 Jul 2026 04:47:42 GMT 2026-07-14T04:47:42Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4902 ТӨВ БАНКНЫ ДИЖИТАЛ ВАЛЮТ (ТБДВ)-ЫН ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ БА МОНГОЛЫН БЭЛЭН БАЙДАЛ Дэлгэрням, Мандухай Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4902 2026-07-07T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4901 Сэтгэл санааны хохирлыг арилгах эрх зүйн зохицуулалт, харьцуулсан судалгаа Дарханбаатар, Лхагважаргал Энэхүү судалгааны ажлаар Монгол улс дахь гэмт хэргийн улмаас сэтгэл санаанд учирсан хор уршгийг нөхөн төлүүлэх асуудлыг онолын болон практикын үүднээс судалж, тэдгээрийг хууль тогтоомжид хэрхэн тогтоосон, хөгжлийн ямар үе шатыг туулан өнөөгийн эрх зүйн зохицуулалтыг бий болгосон талаар хууль зүйн судалгааны арга, аргазүйг ашиглан танин мэдэхээр зорьсон. Монгол улсын хувьд 2023 оны Шүүх шинжилгээний тухай хууль шинэчлэн батлагдснаар гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хэмжээг мөнгөн хэлбэрээр нөхөн төлөх зохицуулалтын суурь болж чадсан. Энэ шинэчилсэн найруулгатай холбоотойгоор Иргэний хууль, бусад холбогдох хуулиудад нэмэлт өөрчлөлтүүд орж хохирлыг нөхөн төлөх ойлголтыг хуульчилснаараа давуу тал болсон. Сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хэмжээ буюу зэрэглэлийг тогтоох шаардлагатай болсон бөгөөд үүнээс үүдэн сэтгэц болон сэтгэл санаанд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох журам, аргачлалуудыг баталсан нь энэхүү асуудлыг шийдэх чухал шийдэл болж чадсан Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4901 2026-07-07T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4900 Нийгмийн халамжийн төрлүүдийн эрх зүйн зохицуулалт, тулгамдсан асуудал Баярсайхан, Буянжаргал Энэхүү судалгааны ажил нь Монгол Улсын нийгмийн халамжийн төрлүүдийн эрх зүйн зохицуулалтыг онол, практикийн үүднээс шинжилж, тулгарч буй асуудлыг олон улсын туршлагатай харьцуулан эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох санал боловсруулахад чиглэсэн. Судалгааны ажлын онолын хэсэгт НХтХ болон холбогдох журмын хүрээнд халамжийн үүсэл, хөгжил, эрх зүйн зохицуулалтыг судалсан бол судалгааны хэсэгт өнөөгийн нөхцөл байдал, хуулийн хэрэгжилтийг үнэлж, Япон улсын тогтолцоо болон ОУХБ-ын стандартад нийцэж буй эсэхийг харьцуулан шинжиллээ. Судалгааны үр дүнд манай улсын халамжийн тогтолцоо нь иргэдийн Үндсэн хуулиар баталгаажсан нийгмийн хамгааллын эрхийг хангаж буй боловч эрх зүйн ангилал, зорилтот бүлгийн шалгуур болон хэрэгжилтийн механизмын хувьд тогтолцооны сул талтай байгааг тогтоов. Хуульд заасан халамжийн дөрвөн үндсэн төрлөөс мөнгөн хэлбэрийн дэмжлэгт хамрагдуулалтын алдаа их байна. Тухайлбал, хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг орлого харгалзахгүй олгодог нь хамрагдуулалтын алдаа гарах эрсдэлийг дагуулж байна. Нөгөөтээгүүр, мөнгөн бус үйлчилгээний хэрэгжилт хангалтгүй бөгөөд зорилтот бүлгийг тодорхойлдог орлогыг орлуулан тооцох аргачлал нь амьдралын бодит хэрэгцээг бүрэн тусгаж чадахгүй байгаагаас шаардлагатай иргэд халамжаас гадна үлдэх орхигдуулалтын алдаа үүсгэж байна. Харьцуулсан судалгаагаар Япон Улсын халамжийн үйлчилгээг мэргэжлийн корпорациудаар гүйцэтгүүлдэг, зорилтот бүлгийг иргэний чадамжаар ADL ангилдаг уян хатан систем, тарифыг инфляцтай уялдуулан индексжүүлдэг механизм нь манай улсад боломжит шийдэл болохыг тодорхойллоо. Цаашид халамжийн 4 төрлийг нэгтгэсэн механик шалгуураас татгалзаж, төрөл тус бүрийн онцлогт нийцсэн ялгамжтай үнэлгээний аргачлалыг хуульчлах шаардлагатай байна. Мөнгөн тэтгэмжийг тэгшитгэн олгох бус, бодит хэрэгцээнд нь нийцүүлэн орлогыг нөхөх дүнгээр шатлалтай тогтоох, мөн мөнгөн бус үйлчилгээ үзүүлэгч хувийн хэвшлийн хувьсах зардлыг индексжүүлэх нь тогтолцоог идэвхгүй хэрэглээнээс хүний хөгжлийг дэмждэг идэвхтэй олон улсын жишигт шилжүүлэх суурь нөхцөл болно. Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4900 2026-07-07T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4899 Захиргааны гэрээнд иргэний хуулийн зохицуулалтыг нөхөн тохируулж хэрэглэх нь Баярболдын, Учрал Энэхүү дипломын ажил нь удиртгал хэсэг болон үндсэн онол, сэдвийн гол үндэслэл, судалгаа, дүгнэлт, санал зөвлөмжийн хэсгээс бүрдэнэ. Нэгдүгээр бүлэгт захиргааны гэрээний үүсэл, түүхэн хөгжил, түүний ойлголт болон бусад захиргааны үйл ажиллагаа дахь хэлбэрүүдээс ялгагдах онцлог, түүний төрлүүдийн талаар эрдэмтэн, судлаачдын өгүүлсэн өгүүлэл, эрдэм, шинжилгээний ажил, ном, сурах бичгээс судлан өөрийн дүгнэлтийг боловсруулсан. Хоёрдугаар бүлэгт, захиргааны гэрээний шинж, онцлогийг онолын болон ЗЕХ-д заасан байдал болон шинэчилсэн найруулгаас өмнө болон дараа түүнийг хэрэглэх харилцаануудын төрөл хэрхэн багассан талаар судалсан болно. Иргэний эрх зүй дэх гэрээний ойлголтоос яг ямар шинжээрээ ялгагдах тухай хараахан нэгдсэн бус байгаа хэдий ч онолын судалгааг хийж, захиргааны акттай харьцуулан ялгаатай шинжийг судлан харьцуулан дүгнэсэн болно. Түүнчлэн захиргааны гэрээнд иргэний хуулийн зохицуулалтыг нөхөн хэрэглэх хэрэгцээ шаардлага, үндэслэлийг судалсан, Гуравдугаар бүлэгт, практикт байгуулсан захиргааны гэрээний аль хэсэгт захиргааны хэм хэмжээ, аль хэсэгт нь иргэний хуулийн зохицуулалт хэрэглэгдсэн зэрэг дээр дүн шинжилгээ хийж, мөн түүнчлэн шүүхийн тоон үзүүлэлт болон иргэний хуулийн гэрээний суурь зохицуулалтыг нөхөн хэрэглэсэн шүүхийн шийдвэрт дүн шинжилгээ хийж, мөн гадаад улсын эрх зүйн зохицуулалт, ойлголттой харьцуулсан судалгааг хийсэн. Thu, 11 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4899 2026-06-11T00:00:00Z