https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/2090 2026-07-14T04:50:15Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4868 Монгол Улсад тогтвортой бэлчээр ашиглалтыг дэмжих санхүүгийн механизмын судалгаа  Баттулга, Одонтунгалаг Энэхүү судалгааны ажил нь олон улсын ногоон санхүүжилтийн бүтээгдэхүүн, индексжүүлсэн малын даатгал, экосистемийн үйлчилгээний төлбөр, тогтвортой хөгжилтэй уялдсан зээлийн загваруудыг харьцуулан судалж, Монгол Улсын нөхцөлд тохирох санхүүгийн механизмыг судлахад чиглэгдэнэ. Судалгааны арга зүй нь хоёрдогч өгөгдөлд суурилсан баримт бичгийн шинжилгээ, олон улсын харьцуулсан судалгаа, кейс шинжилгээг хослуулсан холимог арга зүйг ашиглаж, Багануур дүүргийг сонгон авсан нутаг дэвсгэр болгон Бэлчээрийн даац тодорхойлох нэгдсэн аргачлалаар (Хүнс,хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам, 2019) бэлчээрийн даац болон хүлэмжийн хийн тооцооллыг хийсэн. Шинжилгээний үр дүнд Багануур дүүрэгт малын тоо зохистой даацаас ойролцоогоор 7 дахин хэтэрсэн нь тогтоогдож, тус нутагт малын тоог 70 хувиар бууруулснаар бэлчээрийн нөхөн сэргэлт болон хүлэмжийн хийн ялгарлын мөн хэмжээний бууралтад хүрэх боломжтойг харуулсан. Эдгээр тоон үзүүлэлтэд тулгуурлан БДТНА-ыг арилжааны банк, даатгалын компаниудын гүйцэтгэлийн гол үзүүлэлт (KPI)-д ашиглах боломжтой болохыг дүгнэж, гурван түвшний санхүүгийн механизмыг — (i) бэлчээртэй уялдсан тогтвортой зээл, (ii) бэлчээрийн нөхөн сэргэлтийн бонд, (iii) экосистемийн үйлчилгээний төлбөр болон IBLI 2.0-ийн хосолсон бүтээгдэхүүнийг — санал болгож байна. Дүгнэлтэд тус судалгаа нь бэлчээрийн тогтвортой ашиглалтыг зөвхөн төрийн бодлого болон олон улсын төслийн хүрээнд бус арилжааны банк, даатгалын зах зээлийн механизмаар дэмжих зам нээлттэй болохыг тогтоож байна. Цаашид тус механизмыг хэрэгжүүлэхэд бодлого боловсруулагч, арилжааны банк, даатгалын байгууллагууд, малчдын хоршооны хамтын оролцоог идэвхжүүлж, БДТНА-ын тоон суурийг бүс нутаг бүрд нарийвчлан гаргах шаардлагатайг зөвлөмж болгож байна. Түлхүүр үгс: тогтвортой бэлчээр ашиглалт, ногоон санхүүжилт, бэлчээрийн даац, индексжүүлсэн малын даатгал (IBLI), экосистемийн үйлчилгээний төлбөр (PES), Тогтвортой хөгжилтэй уялдсан зээл (Sustainability-Linked Loan), уур амьсгалын санхүүжилт, БДТНА, NDVI, нийтийн нөөцийн засаглал. 2026-07-04T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4833 БАРИЛГЫН САЛБАРТ БОНЗ (ESG)-ЫН ҮНЭЛГЭЭ ХИЙХ ЗАГВАР БОЛОВСРУУЛАХ НЬ Нацаг, Долгор Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол Улсын барилгын салбарт БОНЗ (ESG)-ын үнэлгээ хийх загвар боловсруулахад оршино. Судалгааны хүрээнд байгаль орчин (Environmental), нийгэм (Social), засаглал (Governance)-ын үзүүлэлтүүдийг барилгын салбарын онцлогт нийцүүлэн тодорхойлж, үнэлгээний шалгуур үзүүлэлтүүдийг боловсруулав. Судалгаанд асуулгын арга ашиглан барилгын салбар болон санхүүгийн байгууллагын мэргэжилтнүүдээс мэдээлэл цуглуулж, статистик боловсруулалт хийсэн. Судалгааны үр дүнд боловсруулсан загвар нь барилгын компаниудын тогтвортой хөгжлийн түвшинг үнэлэх, хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийг бууруулах, шийдвэр гаргалтыг сайжруулахад ашиглагдах боломжтой болохыг тогтоов. Мөн Монгол Улсын барилгын салбарт ESG үнэлгээний нэгдсэн аргачлал нэвтрүүлэхэд онол, практикийн ач холбогдолтой гэж үзэв. Master’s Thesis submitted to the University of Finance and Economics (UFE), Mongolia, 2026. 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4825 Байгаль орчин нийгэм засаглалын үзүүлэлт нь тээврийн компаниудын бизнесийн үнэлгээнд үзүүлэх нөлөө Батцоож, Мишээл Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь ESG буюу Байгаль орчин (Environmental), Нийгэм (Social), Засаглал (Governance)-ын үзүүлэлтүүд нь тээврийн салбарын компаниудын зах зээлийн үнэлгээ (Market Value)-д хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлох. Судалгаанд Forbes Global 2000 жагсаалтаас ESG мэдээлэл болон санхүүгийн тайлан нь нээлттэй 10 тээврийн компанийг сонгон авч, LSEG Sustainability Ratings and Data платформын ESG оноо болон санхүүгийн мэдээлэлд тулгуурлан корреляци болон олон хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээ хийсэн. Судалгааны үр дүнгээс ESG-ийн үндсэн үзүүлэлтүүдээс Governance хүчин зүйл нь компанийн зах зээлийн үнэлгээтэй хамгийн өндөр эерэг хамааралтай гарсан бол Environmental бүлгийн Energy & Resource Use үзүүлэлт хамгийн хүчтэй сөрөг нөлөөтэй, Biodiversity үзүүлэлт хамгийн хүчтэй эерэг нөлөөтэй гарсан байна. Мөн Labour Relations болон Conduct & Anti-Corruption зэрэг дэд үзүүлэлтүүд компанийн үнэлгээнд эерэг нөлөө үзүүлэх хандлагатай байгаа нь ажиглагдсан. Судалгааны үр дүн нь ESG үзүүлэлтүүд нь зөвхөн тайлагналын хэрэгсэл бус, харин тээврийн компаниудын урт хугацааны үнэ цэнэ, хөрөнгө оруулалтын сонирхол болон олон улсын зах зээлд өрсөлдөх чадварт нөлөөлөх боломжтой хүчин зүйл болохыг харуулсан. 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4791 Хувиргасан амьд организм(GMO)-ын Гаалийн хяналтыг сайжруулах арга зам (Хүнсний бүтээгдэхүүний жишээн дээр) Цэрэннадмид, Оюунгэрэл ABSTRACT This study examines the current state of Mongolia’s food safety system and the regulatory framework governing the import of food products derived from genetically modified organisms (GMOs). The research primarily focuses on analyzing the interrelationship between the Law on Food, the Law on Ensuring the Safety of Food Products, and the Law on Genetically Modified Organisms, with particular attention to their practical implementation and institutional coordination. Although Mongolia became a party to the Cartagena Protocol on Biosafety, it remains necessary to assess whether the existing domestic legal environment and technical standards are sufficiently aligned with internationally accepted practices and biosafety requirements. In relation to customs control, the study evaluates the effectiveness of documentary inspection procedures and laboratory testing capacities applied to imported food products at border checkpoints. Particular emphasis is placed on assessing how GMO-related risk indicators are incorporated into the customs risk management system, as well as examining the accessibility and reliability of molecular biological testing methods currently used for GMO detection. Furthermore, the research comparatively reviews the European Union’s precautionary approach and the People’s Republic of China’s integrated quality control and quarantine system in order to identify approaches that may be applicable within the Mongolian customs environment. Based on the findings, the study identifies several weaknesses within the existing food safety control system and proposes a number of policy and technical recommendations aimed at improving customs control mechanisms. These recommendations include expanding laboratory capacity through the introduction of rapid diagnostic technologies at border points and strengthening imported food labeling control through the implementation of an integrated traceability system. Ultimately, the study seeks to develop a scientifically grounded and integrated customs control model capable of balancing two essential objectives: protecting national biosafety while ensuring consumers’ right to make informed choices. Keywords: Genetically Modified Organisms (GMOs), Customs Control 2026-06-22T00:00:00Z