https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/26 2026-04-14T06:21:49Z 2026-04-14T06:21:49Z Гочоожалба, Түмэндэмбэрэл Энхбаяр, Төмөрхуяг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4654 2026-04-13T07:34:52Z 2026-04-13T00:00:00Z

БАРИЛГЫН ЧАНАРЫН ХЯНАЛТАД ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААН НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ Гочоожалба, Түмэндэмбэрэл; Энхбаяр, Төмөрхуяг Барилгын салбарын хөгжил нь өртгийн хэлбэлзэл, хугацааны хэтрэлт, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын эрсдэл, бүтээмжийн бууралт, мэргэжлийн ажиллах хүчний хомсдол зэрэг олон талт, төвөгтэй асуудлуудтай тулгарсан хэвээр байна. Түүнчлэн барилгын салбар дэлхий дахинд дижитал шилжилт хамгийн удаан хийгдэж буй салбаруудын нэг бөгөөд Монголын барилгын салбар ч мөн адил байна. Сүүлийн жилүүдэд хиймэл оюун ухааны дэд салбарууд болох машин сургалт, мэдлэгт суурилсан систем, компьютерийн хараа, робот техник болон оновчлолын алгоритмууд нь олон улсын барилгын салбарт амжилттай нэвтэрч, үр ашиг, бүтээмж, аюулгүй ажиллагаа болон найдвартай ажиллагааг сайжруулсан сайн туршлагууд бий болжээ. Эдгээр туршлагад үндэслэн Монголын барилгын салбарт нэвтрүүлэхэд хамгийн тохиромжтой ХОУ-ын технологийг тодорхойлж, төслийн бодит жишээн дээр үр дүн болон үр ашгийн тооцооллыг судалгааны ажлын хүрээнд хийж гүйцэтгэлээ. Судалгаанд “NCD групп” ХХК-ийн хэрэгжүүлж буй Вега Сити төслийн угсралтын үе шатны ажил, чанарын хяналтын баримт бичгийн бүртгэлээс 100 өөр төрлийн, өөр хугацаанд хийгдсэн хяналтын хуудсыг түүврийн аргаар сонгон авч шинжилгээ хийж, мөн Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулж буй 400 барилга угсралтын байгууллаас төлөөлөл инженер техникийн ажилчдаас асуумжийн судалгаа авч шинжилгээ хийн дүгнэлт гаргав. Монголын барилгын салбарт хамгийн тохиромжтой бөгөөд олон давтагдах үл тохирлыг бууруулах боломжтой ХОУ-ны ConeLab, Rebar Tying Robot технологиуд байсан ба дараах үр дүн, ашгийн тооцоолол хийгдсэн. ConeLabs технологи нэвтрүүлснээр нэг 23 давхар барилгын техник хяналтын шууд зардлыг 94% хүртэл бууруулах, үл тохирлын түвшинг 59% бууруулах, ажилбарын хурдыг 5–20 дахин нэмэгдүүлэх боломжтой. Rebar Tying Robot нь арматур зангидах ажилд зарцуулах хугацааг 120 хоногоос 48 хоног болгон 2.5 дахин бууруулж, ажиллах хүчний зардлыг 228% бууруулах боломжтой байна.

2026-04-13T00:00:00Z Ганбат, Одчимэг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4653 2026-04-13T05:27:04Z 2026-04-13T00:00:00Z

АЖИЛТНЫ СЭТГЭЛ ЗҮЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН БАГИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ (САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР) Ганбат, Одчимэг Орчин үеийн байгууллагын өрсөлдөөний чухал хүчин зүйл нь багийн үр дүнтэй ажиллагаа бөгөөд багийн гүйцэтгэлд нөлөөлдөг сэтгэл судлалын дотоод орчин, ялангуяа сэтгэл зүйн аюулгүй байдал онцгой ач холбогдолтой болж байна. Судалгааны үндэслэл нь багийн түвшний уур амьсгал, сэтгэл зүйн аюулгүй байдлын нөлөөг системтэйгээр тайлбарласан (Edmondson A. , 1999) онолын хүрээнд тулгуурласан бөгөөд гишүүдийн харилцаа, нээлттэй байдал, алдаагаа хүлээн зөвшөөрөх соёл багийн гүйцэтгэлд хэрхэн нөлөөлөхийг тодруулахад чиглэгдсэн болно. Судалгааны зорилго нь санхүүгийн салбарын байгууллагуудад багийн сэтгэл зүйн аюулгүй байдал багийн гүйцэтгэлд ямар нөлөө үзүүлдэг, мөн энэ нөлөөнд багийн суралцах чадавх(TLB) болон багийн чадамж (TE) хэрхэн зуучлагчийн үүрэгтэй оролцдогийг туршин тогтоох явдал байсан юм. Судалгааны хүрээнд багийн уур амьсгал, гишүүдийн харилцааны нээлттэй байдал, хамтран суралцах соёл, өөртөө итгэх итгэл зэрэг хувьсагчдыг онолын түвшинд авч үзсэн. Судалгааны арга зүйд тоон судлалын аргыг ашиглаж, санхүүгийн салбарт ажиллаж буй ажилтнуудаас Google form ашиглан асуулгын аргаар өгөгдөл цуглуулан SPSS 26.0 програмд боловсруулан корреляцийн шинжилгээ, регрессийн загварчлал ашиглан хувьсагчдын шууд болон шууд бус нөлөөллийг тооцсон. Судалгааны үр дүнд сэтгэл зүйн аюулгүй байдал нь багийн гүйцэтгэлд эерэг нөлөөтэй, мөн багийн суралцах чадавх болон багийн чадамжаар дамжин зуучлах нөлөө үзүүлдэг болох нь статистикийн хувьд батлагдав. Өөрөөр хэлбэл сэтгэл зүйн аюулгүй орчин нь гишүүдийн хамтран суралцах идэвх, ажлын итгэлцлийг нэмэгдүүлж, улмаар багийн гүйцэтгэлийг сайжруулж байна. Дүгнэлт: Байгууллагууд ажилтнуудын дуу хоолойг дэмжсэн, алдааг өсөлтийн боломж гэж хардаг, харилцааны аюулгүй орчинг бий болгох нь багийн тогтвортой гүйцэтгэлийг нэмэгдүүлэх үр ашигтай стратеги гэдэг нь тогтоогдлоо. Цаашид сэтгэл зүйн аюулгүй байдлыг байгууллагын соёлд тусгах бодлого, сургалтын арга замыг боловсруулж хэрэгжүүлэх шаардлагатай юм.

2026-04-13T00:00:00Z Батдоржийн, ОЮУНЦЭЦЭГ https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4646 2026-04-03T01:13:39Z 2026-04-03T00:00:00Z

АЖАЙЛ ТӨСЛИЙН АРГЫГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХЭД УДИРДЛАГЫН МАНЛАЙЛЛЫН НӨЛӨӨЛЛИЙН СУДАЛГАА /Банкны салбарын жишээн дээр/ Батдоржийн, ОЮУНЦЭЦЭГ Энэхүү судалгааны ажлаар арилжааны банкны салбарт төсөлт ажил дээр Ажайл аргыг хэрэгжүүлэхэд төслийн удирдагчийн манлайллын нөлөөлөл хэрхэн нөлөөлж буйг судлахыг зорин манлайлал болон Ажайл аргын ойлголтыг судлан, судалгаа хийж, судалгаанд суурилсан санал зөвлөмж боловсруулсан. Судалгааны ажлын онолын хэсэгт манлайллын тухай судалж манлайлал хэмээх нэрийн үүсэл, манлайллын онолын хөгжил, манлайллын хэлбэрүүд, манлайллын тухай орчин үеийн онолуудын талаар судалгааг хийсэн. Ажайл аргын онолын судалгаанд Ажайл аргын үүсэл, ойлголтууд, Ажайл сэтгэлгээ, Ажайл манлайллын судалгааг хийсэн. Салбарын судалгааны хүрээнд арилжааны банкны үүсэл хөгжил, арилжааны банкинд хийгдсэн төсөлт ажлуудыг судлан, олон улсад банкны салбарт хийгдсэн МТ-н инновац болон банкны салбарт хийгдэж буй технологийн чиг хандлагын талаар судалсан. Онолын судалгаанд тулгуурлан Манлайлал, Ажайлын үнэт зүйлс, Ажайл манлайлал, Ажайл удирдагч гэсэн 4 дэд бүлэгтэй судалгааны асуулга боловсруулж мэдээллийг цуглуулсан болно. Үүнд Ажайл төслийн аргыг хэрэгжүүлэхэд удирдлагын манлайлал хэрхэн нөлөөлж буйг тандан салбарын 140 гаруй мэргэжилтнүүдээс санал асуулга авсан. Олон улсын судалгаа, онолд тулгуурласан асуулгын хүрээнд хүчин зүйлүүдийн хооронд өгөгдлийн шинжилгээнүүдийг хийхэд эерэг хамааралтай байсан. Судалгааны ажлын үр дүнд тулгуурлан санал зөвлөмжүүд боловсруулсан ба Ажайл төслийн аргыг хэрэгжүүлэхэд удирдлагын манлайлал эерэг нөлөөтэй байгаа гэж дүгнэсэн болно.

2026-04-03T00:00:00Z Ганболд, Мөнхцэцэг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4636 2026-03-19T07:20:59Z 2026-03-19T00:00:00Z

САНХҮҮГИЙН ТАЙЛАНГИЙН АУДИТЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧАНАРЫГ САЙЖРУУЛАХ АРГА ЗАМ Ганболд, Мөнхцэцэг Өнөөгийн монгол улс төдийгүй олон улсын хэмжээнд аудитын үйлчилгээний чанарыг үргэлж хөндөн судалж сайжруулах болсон байна. Олон Улсын Аудит ба Баталгаажуулалтын Стандартын Зөвлөл нь аудитын чанарыг сайжруулах багц хөтөлбөрийн хүрээнд тус зөвлөлөөс батлан гаргадаг стандартууд нь аудитын чанарыг хангах суурь үзүүлэлт мөн боловч энэ нь аудитын чанарт нөлөөлж буй хэд хэдэн хүчин зүйлсийн ердөө нэг нь болохыг онцолсон. Аудит гэх нэр томьёо нь англи хэлний “номын шалгалт, тооцооны шалгалт”, латин хэлний audiо буюу “сонсох” гэсэн үгнээс гаралтай. Энэ үг нь анх мэдээлэл гаргагчийн тайланг авч үзэх, сонсох гэдэг утгаар хэрэглэгдэж иржээ. Энэ ойлголт нь нийгмийн тодорхой үе шат дамжсаар санхүүгийн тайланг илэрхийлэгч үндсэн байгууллага, түүний хэрэглэгч болох хөрөнгө оруулагчид, зээлдэгч, бэлтгэн нийлүүлэгч нарын ашиг сонирхлын ялгаа, мэдээлэл алдаатай илэрхийлэгдэх, мэдээллийн хязгаарлагдмал байдал, мэдээллийн нарийн төвөгтэй байдал зэргээс хамаарч тухайн мэдээлэл үнэн зөв болохыг батлах хөндлөнгийн хяналтын үйл ажиллагаа гэдгээр ойлгогдох болжээ. Америкийн Нягтлан Бодох Бүртгэлийн Ассоциацийн Аудитын Үндсэн Ухагдахууны Хорооноос 1973 онд хэвлэн гаргасан “Аудитын Үндсэн Ухагдахууны Мэдэгдэл”-д “Аудит нь эдийн засгийн үйл ажиллагаа ба үйл явдлын талаарх батламж мэдэгдлийн хувьд нотлох зүйлийг бодитойгоор олж авах, эдгээр батламж мэдэгдэл ба тогтоосон шалгуурын хоорондох нийцлийн зэрэг хэмжээг тогтоохын тулд үнэлэх, үр дүнг сонирхсон хэрэглэгчдэд хүргэх системчилсэн үйл явц юм” гэж тусгасан аудитын тодорхойлолт нь аудитын үйл явц ба зорилтын аль алиныг илэрхийлсэн байдаг. Аудит бол мэдлэгт суурилсан үйлчилгээ юм. Аудитын чанарын уг үндэс нь тодорхойгүй байдал ба өвөрмөц байдал юм. Аливаа нэгэн аж ахуйн нэгж нь өөрийн гэсэн онцлог давтагдашгүй шинж чанартай байдаг ба тодорхойгүй нөхцөл байдалд байдаг. Мөн санхүүгийн тайлангийн аудитын зорилго нь санхүүгийн тайлан нь материаллаг буруу илэрхийлэлгүй, зохих шалгуурын дагуу тайлагнагдсан гэдгийг хангалттай бөгөөд зохистой аудитын нотолгоонд тулгуурлан аудитор дүгнэлт өгөх юм. Энэ тайлан дүгнэлтийг гадаад болон дотоод мэдээлэл хэрэглэгчид өөрт шаардлагатай шийдвэр гаргахад шууд ашигладаг бөгөөд аудитор үйлчлүүлэгч байгууллага, гуравдагч этгээд хууль болон ёс зүйн өмнө хариуцлага хүлээн санхүүгийн тайланг шалгаж баталгаажуулдаг. Тиймээс аудитын чанар бол энэ үйлчилгээний бизнесийн чухал үзүүлэлтүүдийн нэг юм. Үйлчилгээ болон чанарын тухай ойлголтыг судалсны дараа үйлчилгээний чанарын тухай холбогдох тодорхойлолтыг судлах шаардлага гарсан. Маркетингийн шинжлэх ухааны институт нь үйлчилгээний чанарын тухай өргөн хүрээг хамарсан том хэмжээний судалгаа явуулсан бөгөөд үүнд үйлчилгээний чанар гэж “Хэрэглэгч тухайн байгууллагын үйлчилгээнд сэтгэл ханамжтай байх үгүй нь тухайн үйлчилгээг авахаас өмнө үйлчилгээнд тавьсан хүлээлт ба үйлчилгээг авсны дараах мэдрэмжтэй харьцуулснаар гарна” гэжээ. Хэрэв байгууллагын бодит үйлчилгээний үзүүлэлт нь хэрэглэгчийн урьдчилсан таамаглал болон хүлээлтээс илүү байвал сэтгэл viii ханамжтай бөгөөд өндөр чанарын үйлчилгээ байна гэсэн үг юм. Үйлчилгээний чанарын тухай ойлголтод хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж нь анхаарлаа хандуулах гол үзүүлэлт юм. Харин аудитын үйлчилгээ нь бусад үйлчилгээнээс ялгаатай явагддаг. Учир нь аудит баталгаажуулалтын үйлчилгээ нь байгууллагуудад өөрсдийн бизнесийг илүү үр ашигтай ирээдүйгээ төлөвлөх, хөрөнгө оруулагчид болон бусад гуравдагч санхүүгийн зах зээлээс хөрөнгө татан төвлөрүүлэхэд тусалдаг үйлчилгээ юм. Мөн санхүүгийн тайланг үнэн зөв бодитой тайлагнаж олон улсын стандарт дүрэм журмыг мөрдөн ажиллаж байгаа дээр хяналт тавьж ажилладаг. Аудитын үйлчилгээний чанарыг хэмжих хэд хэдэн судалгаанд үйлчилгээ авч буй үйлчлүүлэгчийн сэтгэл ханамж нь үнэн ч байдалтай шууд холбоотой болохыг баталсан. Судалгаанд аудиторын ур чадвар, аудиторын алдааг илрүүлэх мэдлэг ба туршлага / техникийн туршлага/, мэргэжлийн үл итгэх байдал, аудиторын хариуцлага, аудитын үнэ, аудитын байгууллагын нэр хүнд зэрэг шинж чанарууд нь аудитын чанарын чухал бүрэлдэхүүн хэсэг гэж хүлээн зөвшөөрөгддөг болохыг тогтоожээ. Аудитын чанарыг үнэлэхэд хамгийн чухал үзүүлэлтүүдийн нэг нь хариуцлага, мэргэшсэн байдал, аудитын үнэ, аудитын байгууллагын нэр хүнд юм. Аудитын үйлчилгээний чанар нь үйлчилгээний чанарын 5 хэмжигдэхүүнээр хэмжиж байгаа нь үйлчлүүлэгчийн сэтгэл ханамжид бүхэлдээ нөлөөлсөн болохыг харуулж байна. Аудитын компани нь мэдээлэл хэрэглэгчдэд үнэн зөв, найдвартай мэдээллийг хүргэхийн тулд аудитыг чанартай хийх нь маш чухал. Иймд аудитын чанарыг сайжруулах зорилгоор аудитын чанарт нөлөөлөх гол хүчин зүйлсийг судлах, мэдээлэл хэрэглэгч болон компани удирдлагууд санхүүгийн тайлангийн аудитын үйлчилгээнд хэр сэтгэл ханамжтай байдаг болон бусад нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн талаар тодорхойлж дүгнэлт, санал зөвлөмж боловсруулахын тулд энэхүү сэдвийг сонгож авсан болно.

2026-03-19T00:00:00Z