https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/17 2026-08-28T06:26:33Z 2026-08-28T06:26:33Z Отголжин, Баасанжав https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4923 2026-08-28T06:25:41Z 2026-08-26T00:00:00Z

Мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэрэг Отголжин, Баасанжав Энэхүү дипломын ажилд мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэргийг Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд хэрхэн тодорхойлж байгааг ФАТФ-ын Зөвлөмж 3 болон Олон улсын конвенцтэй харьцуулж, хэрэгжилтийн тулгамдсан асуудлыг тодруулахыг зорьсон. Монгол Улс нь "саарал жагсаалт"-д орсноор олон улсын конвенц, гэрээнд нэгдэж мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэргийг өргөн хүрээнд тодорхойлсноор ФАТФ-ын заавал тусгах ёстой 21 суурь гэмт хэрэг болон бусад олон улсын стандартад нийцүүлж Эрүүгийн хуульд бүрэн хамруулж зүйлчилсэн. Гэсэн хэдий ч хар тамхи, авлига, хүн худалдаалах зэрэг өндөр эрсдэлтэй суурь гэмт хэргүүдэд тавих эрсдэлд суурилсан хяналт шалгалт хангалтгүй байгаагаас үүдэн шүүхийн практикт эдгээр гэмт хэрэгтэй холбоотой мөнгө угаах хэрэг тун цөөн шийдвэрлэгдэж байгаа нь манай улсын мөнгө угаахтай тэмцэх тогтолцооны бодит эрсдэл болж байна гэдгийг шүүхийн шийдвэр, статистик үзүүлэлт, дүн шинжилгээгээр тогтоосон. Эцэст нь суурь гэмт хэргийг илүү нарийвчлан тодорхойлж, практикт хууль, эрх зүйн нэгдмэл ойлголттой болгох, өндөр эрсдэлтэй суурь гэмт хэргүүдэд тавих хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэх чиглэлд санал зөвлөмж дэвшүүлсэн болно.

2026-08-26T00:00:00Z Батбаатар, Гоомарал https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4922 2026-08-24T04:40:28Z 2026-08-24T00:00:00Z

БАНКНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ХИЙХ ХЯЗГААРЛАЛТ БА ТҮҮНИЙГ ТООЦОХТОЙ ХОЛБООТОЙ ЗАРИМ АСУУДЛУУД Батбаатар, Гоомарал Энэхүү дипломын ажил нь Монгол Улсад банкны үйл ажиллагаанд тавигддаг хязгаарлалтын эрх зүйн зохицуулалт, түүний тооцоолол, практик хэрэгжилтийг судалж, олон улсын Базелийн стандарттай хэрхэн нийцэж буйг судалсан болно. Судалгааны хүрээнд банкны үйл ажиллагаанд тавих хязгаарлалтын онолын үндэс, эрх зүйн ач холбогдол, Базелийн хорооны стандартуудын хөгжил, агуулгыг тодорхойлон авч үзсэн. Мөн Монгол Улсад мөрдөгдөж буй Банкны тухай хууль, Монголбанкны холбогдох журам, банкны зохистой харьцааны шалгуур үзүүлэлтүүдийг задлан шинжилж, тэдгээрийг Базелийн нэг этгээдэд ногдох хэт их зээлийн эрсдэл, капиталын хүрэлцээ, эрсдэлийн хязгаарлалтыг стандарттай харьцуулсан ба Монгол улсын өөрийн хөрөнгийн тооцоолол болон Базелийн стандартын өөрийн хөрөнгийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг судалсан болно. Судалгаанд Солонгос, Монгол, Бутан улсуудын банкны хязгаарлалтын зохицуулалт, тооцооллын аргачлалыг харьцуулан авч үзэж ялгааг тайлбарласан. Судалгааны үр дүнд Монгол Улсад банкны үйл ажиллагаанд тавих хязгаарлалтын эрх зүйн орчин олон улсын стандарттай үндсэндээ нийцэж байгаа боловч зарим хязгаарлалтын тооцоолол, хэрэгжилт, хяналтын механизмд сайжруулах шаардлагатай асуудлууд байгааг тогтоов. Иймд банкны хяналт, зохицуулалтыг илүү үр нөлөөтэй болгох чиглэлээр тодорхой санал, зөвлөмжийг дэвшүүлсэн болно.

2026-08-24T00:00:00Z АНАР, Ууганбаяр https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4921 2026-08-24T04:40:18Z 2026-08-24T00:00:00Z

"Гэр бүл цуцлах үндэслэл ба тулгамдсан асуудал, харьцуулсан судалгаа" АНАР, Ууганбаяр Гэр бүл гэдэг нь нийгмийн анхан шатны нэгж буюу нийгмийн анхдагч бичил хэлбэр бөгөөд энэ нь хүмүүсийн оршин тогтнох үндэс суурь нь болж өгдөг жижиг хэрнээ томоохон агуулгыг өөртөө агуулдаг ойлголт юм. Монгол Улсын Гэр бүлийн тухай хуулинд зааж өгснөөр хуулийн тодорхойлолт нь “гэр бүл” гэж гэрлэлтийн үр дүнд буй болсон, эд хөрөнгийн бус амины болон эд хөрөнгийн эрх, үүргээр холбогдсон хамтын амьдрал бүхий гэр бүлийн гишүүдийг хэлнэ гэжээ. Тухайн гэр бүлийн үндэс суурь болсон эхнэр, нөхөр буюу гэрлэгчид нь хоорондоо таарамж муутай эсхүл ямар нэгэн шалтгааны улмаас салах, гэр бүлээ цуцлуулах тохиолдол цөөнгүй гардаг. Тиймээс энэхүү дипломын ажлын зорилго нь гэр бүл цуцлалтын шалтгааныг эрх зүйн талаас нь судалж, нийгмийн өөрчлөлт болон хууль тогтоомжийн уялдаа холбоог шинжлэхэд оршино. Судалгааны арга зүйд хууль зүйн баримт бичгийн шинжилгээ, статистик мэдээлэлд тулгуурласан дүн шинжилгээ, харьцуулалтын аргыг ашиглан Монгол Улсын Гэр бүлийн тухай хууль болон холбогдох хууль тогтоомж, эрх зүйн зохицуулалтыг судалж, түүний хэрэгжилт, үр нөлөөг гадаад улсын туршлагатай харьцуулан үнэлсэн. Судалгааны үр дүнд гэр бүл цуцлалтын түвшин нэмэгдэхэд эрх зүйн орчны сул тал, гэр бүлийн зөвлөгөө, эвлэрүүлэн зуучлалын тогтолцооны хэрэгжилт хангалтгүй байдал, нийгэм-эдийн засгийн үнэт зүйлийн өөрчлөлт хэрхэн нөлөөлж буйг тогтоов. Иймд гэр бүлийн тогтвортой байдлыг дэмжих эрх зүйн бодлого, урьдчилан сэргийлэх механизмыг боловсронгуй болгох шаардлагатай байна.

2026-08-24T00:00:00Z Өлзийбаяр, Цовоо https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4920 2026-08-21T06:46:30Z 2026-08-21T00:00:00Z

Санхүүгийн хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах хүрээнд Омбудсманы тогтолцоог Монгол улсад нэвтрүүлэх нь Өлзийбаяр, Цовоо Монгол Улсад санхүүгийн зах зээлийн цар хүрээ, бүтэц, үйлчилгээний төрөл, хүртээмж жил бүр өсөн нэмэгдэж байна. Банк, банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоо, даатгал, үнэт цаас, цахим төлбөр тооцоо зэрэг санхүүгийн үйлчилгээ нь иргэдийн хэрэглээний салшгүй хэсэг болсон. Энэхүү өсөлт нь эдийн засаг болон санхүүгийн хүртээмжид эерэг нөлөө үзүүлж байгаа боловч нөгөө талаас санхүүгийн хэрэглэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах хэрэгцээ шаардлагыг нэмэгдүүлж байна. Манай Улсад санхүүгийн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах харилцааг нийтлэг болон салбарын тусгай хууль тогтоомж, зохицуулагч байгууллагын хяналт, дотоод гомдол шийдвэрлэх механизм мөн шүүхийн журмаар хэрэгжүүлж байна. Гэвч бодит практикт хэрэглэгч өөрийн эрхийг зөрчигдсөн хэмээн үзсэн тохиолдолд түргэн шуурхай, бодитой шийдвэрлүүлж, эрх ашгаа бүрэн хамгаалуулж чадаж байгаа эсэх талаар авч үзсэн. Учир нь шүүхэд нэхэмжлэл гаргах нь цаг хугацаа, зардал, процессын хувьд хэр зэрэг хүртээмжтэй байгаа талаарх асуудал нээлттэй хэвээр байна. Энэ хүрээнд санхүүгийн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах маргаан шийдвэрлэх тогтолцоонд омбудсманы шинжтэй бие даасан, хүртээмжтэй, мэргэшсэн механизм нэвтрүүлэх боломжийг судлах нь онол, практикийн чухал ач холбогдолтой хэмээн үзэж байна. Энэхүү судалгааны ажлаар дамжуулан Монгол Улсад санхүүгийн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах эрх зүйн болон институтийн тогтолцооны өнөөгийн байдлыг тодорхойлж, хэрэглэгчийн эрх зөрчигдөхөд нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг судалсан. Мөн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тогтолцоог боловсронгуй болгох хэрэгцээ шаардлагыг тодорхойлж, шүүхээс гадуурх маргаан шийдвэрлэх механизм болох санхүүгийн омбудсманы эрх зүйн байдал, чиг үүрэг, хэрэгжих боломжийг авч үзсэн.

2026-08-21T00:00:00Z