https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/123456789/2 2026-04-14T05:18:42Z 2026-04-14T05:18:42Z Гочоожалба, Түмэндэмбэрэл Энхбаяр, Төмөрхуяг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4654 2026-04-13T07:34:52Z 2026-04-13T00:00:00Z

БАРИЛГЫН ЧАНАРЫН ХЯНАЛТАД ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААН НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ Гочоожалба, Түмэндэмбэрэл; Энхбаяр, Төмөрхуяг Барилгын салбарын хөгжил нь өртгийн хэлбэлзэл, хугацааны хэтрэлт, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын эрсдэл, бүтээмжийн бууралт, мэргэжлийн ажиллах хүчний хомсдол зэрэг олон талт, төвөгтэй асуудлуудтай тулгарсан хэвээр байна. Түүнчлэн барилгын салбар дэлхий дахинд дижитал шилжилт хамгийн удаан хийгдэж буй салбаруудын нэг бөгөөд Монголын барилгын салбар ч мөн адил байна. Сүүлийн жилүүдэд хиймэл оюун ухааны дэд салбарууд болох машин сургалт, мэдлэгт суурилсан систем, компьютерийн хараа, робот техник болон оновчлолын алгоритмууд нь олон улсын барилгын салбарт амжилттай нэвтэрч, үр ашиг, бүтээмж, аюулгүй ажиллагаа болон найдвартай ажиллагааг сайжруулсан сайн туршлагууд бий болжээ. Эдгээр туршлагад үндэслэн Монголын барилгын салбарт нэвтрүүлэхэд хамгийн тохиромжтой ХОУ-ын технологийг тодорхойлж, төслийн бодит жишээн дээр үр дүн болон үр ашгийн тооцооллыг судалгааны ажлын хүрээнд хийж гүйцэтгэлээ. Судалгаанд “NCD групп” ХХК-ийн хэрэгжүүлж буй Вега Сити төслийн угсралтын үе шатны ажил, чанарын хяналтын баримт бичгийн бүртгэлээс 100 өөр төрлийн, өөр хугацаанд хийгдсэн хяналтын хуудсыг түүврийн аргаар сонгон авч шинжилгээ хийж, мөн Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулж буй 400 барилга угсралтын байгууллаас төлөөлөл инженер техникийн ажилчдаас асуумжийн судалгаа авч шинжилгээ хийн дүгнэлт гаргав. Монголын барилгын салбарт хамгийн тохиромжтой бөгөөд олон давтагдах үл тохирлыг бууруулах боломжтой ХОУ-ны ConeLab, Rebar Tying Robot технологиуд байсан ба дараах үр дүн, ашгийн тооцоолол хийгдсэн. ConeLabs технологи нэвтрүүлснээр нэг 23 давхар барилгын техник хяналтын шууд зардлыг 94% хүртэл бууруулах, үл тохирлын түвшинг 59% бууруулах, ажилбарын хурдыг 5–20 дахин нэмэгдүүлэх боломжтой. Rebar Tying Robot нь арматур зангидах ажилд зарцуулах хугацааг 120 хоногоос 48 хоног болгон 2.5 дахин бууруулж, ажиллах хүчний зардлыг 228% бууруулах боломжтой байна.

2026-04-13T00:00:00Z Ганбат, Одчимэг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4653 2026-04-13T05:27:04Z 2026-04-13T00:00:00Z

АЖИЛТНЫ СЭТГЭЛ ЗҮЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН БАГИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ (САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР) Ганбат, Одчимэг Орчин үеийн байгууллагын өрсөлдөөний чухал хүчин зүйл нь багийн үр дүнтэй ажиллагаа бөгөөд багийн гүйцэтгэлд нөлөөлдөг сэтгэл судлалын дотоод орчин, ялангуяа сэтгэл зүйн аюулгүй байдал онцгой ач холбогдолтой болж байна. Судалгааны үндэслэл нь багийн түвшний уур амьсгал, сэтгэл зүйн аюулгүй байдлын нөлөөг системтэйгээр тайлбарласан (Edmondson A. , 1999) онолын хүрээнд тулгуурласан бөгөөд гишүүдийн харилцаа, нээлттэй байдал, алдаагаа хүлээн зөвшөөрөх соёл багийн гүйцэтгэлд хэрхэн нөлөөлөхийг тодруулахад чиглэгдсэн болно. Судалгааны зорилго нь санхүүгийн салбарын байгууллагуудад багийн сэтгэл зүйн аюулгүй байдал багийн гүйцэтгэлд ямар нөлөө үзүүлдэг, мөн энэ нөлөөнд багийн суралцах чадавх(TLB) болон багийн чадамж (TE) хэрхэн зуучлагчийн үүрэгтэй оролцдогийг туршин тогтоох явдал байсан юм. Судалгааны хүрээнд багийн уур амьсгал, гишүүдийн харилцааны нээлттэй байдал, хамтран суралцах соёл, өөртөө итгэх итгэл зэрэг хувьсагчдыг онолын түвшинд авч үзсэн. Судалгааны арга зүйд тоон судлалын аргыг ашиглаж, санхүүгийн салбарт ажиллаж буй ажилтнуудаас Google form ашиглан асуулгын аргаар өгөгдөл цуглуулан SPSS 26.0 програмд боловсруулан корреляцийн шинжилгээ, регрессийн загварчлал ашиглан хувьсагчдын шууд болон шууд бус нөлөөллийг тооцсон. Судалгааны үр дүнд сэтгэл зүйн аюулгүй байдал нь багийн гүйцэтгэлд эерэг нөлөөтэй, мөн багийн суралцах чадавх болон багийн чадамжаар дамжин зуучлах нөлөө үзүүлдэг болох нь статистикийн хувьд батлагдав. Өөрөөр хэлбэл сэтгэл зүйн аюулгүй орчин нь гишүүдийн хамтран суралцах идэвх, ажлын итгэлцлийг нэмэгдүүлж, улмаар багийн гүйцэтгэлийг сайжруулж байна. Дүгнэлт: Байгууллагууд ажилтнуудын дуу хоолойг дэмжсэн, алдааг өсөлтийн боломж гэж хардаг, харилцааны аюулгүй орчинг бий болгох нь багийн тогтвортой гүйцэтгэлийг нэмэгдүүлэх үр ашигтай стратеги гэдэг нь тогтоогдлоо. Цаашид сэтгэл зүйн аюулгүй байдлыг байгууллагын соёлд тусгах бодлого, сургалтын арга замыг боловсруулж хэрэгжүүлэх шаардлагатай юм.

2026-04-13T00:00:00Z Мөнхсайхан, Мөнхцэцэг https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4652 2026-04-09T01:45:27Z 2026-04-09T00:00:00Z

КОМПАНИЙН НӨЛӨӨ БҮХИЙ ЭТГЭЭДЭД ХҮЛЭЭЛГЭХ ХАРИУЦЛАГЫН ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА Мөнхсайхан, Мөнхцэцэг Энэхүү бакалаврын зэрэг горилсон судалгааны ажилдаа компанийн шийдвэр гаргалтад дам байдлаар нөлөөлөгч этгээдүүдийг тодорхойлж, хариуцлага тооцох эрх зүйн боломжийн талаар судаллаа. Монгол улсын хувьд сүүдрийн удирдлага буюу компанийн шийдвэр гаргалтад нөлөө бүхий этгээдэд хамаарах тохиолдол гардаг гэсэн таамаглалыг дэвшүүлж байгаа тул энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд бусад улс оронтой харьцуулах байдлаар сүүдрийн удирдлагын онолыг дэлгэрүүлж, хариуцлага тооцох боломжийг судлан тодорхойлохыг зорьсон болно. Судалгааны ажлын сэдэв нь харьцангуй шинэ судлагдахуун учраас бусад улсын эх сурвалжуудыг түлхүү ашиглан, энэхүү ойлголт хамгийн түгээмэл хөндөгдөж, хуулиар зохицуулагддаг орнуудыг жишээ болгон сонгосон. Тэдгээр улсуудын жишгээр компанийн нөлөө бүхий этгээдийг хэрхэн тодорхойлж, хариуцлага тооцдог болохыг тухайн улсын Компанийн тухай хууль, шүүхийн шийдвэрүүдийн хүрээнд судалж өгөгдөл мэдээллийг цуглуулж энэхүү судалгааны ажлыг гүйцэтгэв.

2026-04-09T00:00:00Z Төр, Ууганбаяр https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4651 2026-04-08T05:00:28Z 2026-04-08T00:00:00Z

МОНГОЛ УЛСЫН ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧАНАРЫГ ХИЙМЭЛ ОЮУН АШИГЛАН САЙЖРУУЛАХ НЬ Төр, Ууганбаяр Монгол Улс 2005 оноос эхлэн “Цахим Монгол” төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлэн төрийн цахим шилжилтийн үйл явцыг эхлүүлж 2020.10.01-нээс хуучин ХУР, ДАН системүүдийг нэгтгэн “E-Mongolia” цахим үйлчилгээний нэгдсэн платформ болгон хөгжүүлсэн. Одоогоор 5.0 хувилбараар төрийн 87 байгууллагын 1268 үйлчилгээг Монгол Улсын 2.06 сая иргэнд (89%) хялбар, шуурхай хүргэж байна. Монгол Улсын цахим засаглалын хөгжлийн индекс (EGDI) 2024 онд 0.6891 оноогоор дэлхийд 95-р байрт (28+) орсон. Хэдийгээр төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг цахимжуулж иргэдийн цаг хугацаа (2 цагаас 10 минут), зардлыг хэмнэж, авлигал, хүнд суртлыг бууруулсан олон давуу талууд бий болсон ч иргэдийн цахим ур чадварын ялгаа (60 настны 77% нь систем ашиглахад бэрхшээлтэй), системийн интеграцийн дутагдал (албан хаагч 43% хоёр систем зэрэг ашигладаг), техникийн доголдол, ачаалал (байнга давтагддаг үйлдэлд их цаг зарцуулдаг), найдваргүй байдал (системийн удаашрал, хариу өгөх хугацаа урт, техникийн алдаа, интерфейсийн ойлгомжгүй дизайн) зэрэг нь хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж, итгэлтэй байдлыг доогуур байлгаж үйлчилгээний чанар, хүртээмжид сөргөөр нөлөөлж байна. Дээрх асуудлыг шийдвэрлэх нэг боломж бол хиймэл оюун ухаан (ХОУ, AI) тус платформд хөгжүүлснээр төрийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах болно. Олон улсын туршлагаас Албани улс "ХОУ Сайд" нэвтрүүлж өдөрт 12,000 хүсэлтийг автоматаар, шуурхай шийдвэрлэж, иргэний бүртгэлийг 30-аас 2 хоног болгож бууруулсан бол Казахстан улс "Smart Bridge" төслөөр 12 үйлчилгээг нэг хүсэлтээр шийдвэрлэх, урьдчилан таамаглах үйлчилгээгээр төрийн үйлчилгээний чанарыг нэмэгдүүлж байна. "E-Mongolia" платформд ХОУ чатбот, виртуал туслах үйлчилгээ нэвтэрсэн хэдий ч үндэстний ХОУ стратеги батлагдаагүй, улс төр бодлогын манлайлал дутмаг, төсөв санхүү доогуур байгаагаас ХОУ системүүд төдийлөн хөгжихгүй, үйлчилгээнд нэвтрэх нь удаан, үр дүн хангалтгүй байна. Цаашид ХОУ үндэстний стратеги батлан, цахим засаглалын төсөл, хөтөлбөрүүдийг тасралтгүй хэрэгжүүлэн "E-Mongolia" платформ дахь ХОУ-ыг илүү сайжруулах, бүс нутагтаа манлайлах боломж бидэнд байна. Үүний тулд дараах сорилтуудыг даван туулах шаардлагатай. Үүнд: • Бодлогын орчин: "Их өгөгдөл, ХОУ-ын үндэсний стратеги 2030"-ийг батлах, тогтвортой санхүүжүүлэх, • Техникийн бэлэн байдал: "E-Mongolia" платформ ХОУ-д шилжихэд (70%) API архитектур, өгөгдлийн санг сайжруулах, GPU кластер, дата төвүүд байгуулах, • Хүний нөөц: ХОУ мэргэжилтэн, дижитал ур чадвартай албан хаагчдыг бэлдэх, "Digital Officer" байршуулах, • Иргэдийн оролцоо: Хүртээмжтэй интерфейс боловсруулах, ахмад настны дижитал хуваагдлыг даван туулах.

2026-04-08T00:00:00Z