МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖИЙН ХУВЬЦААНЫ ЗАХ ЗЭЭЛИЙН ХӨРВӨХ ЧАДВАРТ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАГЧДЫН ИТГЭЛЦЛИЙН ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ

Abstract

ТОВЧ ХУРААНГУЙ Монголын хөрөнгийн биржийн хувьцааны зах зээлийн хөрвөх чадвар 2025 онд 0.92%-д хүрч өмнөх улирлаас өссөн боловч бүс нутгийн зах зээлүүдтэй харьцуулахад харьцангуй доогуур хэвээр байна. Хөрвөх чадвар сул байх гол хүчин зүйл нь эзэмшлийн хэт төвлөрөл бөгөөд 2024 оны эцэст ТОП-20 индексийн компанийн нийт хувьцааны 79.79% нь том хувьцаа эзэмшигчдийн гарт төвлөрсөн нь чөлөөтэй эргэлдэх хувьцааны хэмжээг хязгаарлаж, арилжааны идэвхийг тогтворгүй болгодог. 2024 онд нийт 1.4 их наяд төгрөгийн арилжаа хийгдсэнээс хувьцааны арилжаа 25.06%-ийг эзэлж, өрийн хэрэгслийн арилжаа давамгайлсан нь хувьцааны зах зээлийн багтаамж, хөрвөх чадварын хязгаарлалыг илтгэнэ. Хоёрдогч зах зээлд хийгдсэн 317.52 тэрбум төгрөгийн арилжааны дийлэнх хэсэг нь багц гүйлгээ байсан нь том хэмжээний хэлцлүүд богино хугацааны идэвхийг дэмждэг ч өдөр тутмын арилжааны гүнзгийрэл сул байгааг харуулж байна. Иймд энэхүү судалгааны ажлаар Монголын хөрөнгийн биржийн хувьцааны зах зээлийн хөрвөх чадвар, түүнд нөлөөлж буй хүчин зүйлс, ялангуяа хөрөнгө оруулагчдын итгэлцлийн нөлөөг судлахыг зорьсон. Судалгаандаа 2012 оны эхний улирлаас 2025 оны гуравдугаар улирлын хугацааны Монголын хөрөнгийн биржийн өгөгдлийг ашиглан хөрвөх чадвар ба хөрөнгө оруулагчдын итгэлцлийг төлөөлөх үзүүлэлтүүдийг ашиглан олон хүчин зүйлсийн регрессийн шинжилгээ хийсэн. Судалгааны үр дүнд зах зээлийн идэвх, төрөлжсөн сонголт, олон хөрөнгө оруулагчдын оролцоо нь хөрвөх чадварыг дэмждэг болох нь тодорхой боловч зарим үзүүлэлтүүдийн ач холбогдол багатай гарсан нь мэдээллийн олдоц, хүрээний хязгаарлагдмал байдлыг илтгэж байна. Энэхүү үр дүн нь Монголын хөрөнгийн биржийн хөрвөх чадварыг сайжруулах, хөрөнгө оруулагчдын итгэлцлийг бэхжүүлэх, мэдээллийн ил тод байдал, зах зээлийн идэвхийг нэмэгдүүлэх бодлого, арга хэмжээ боловсруулахад үндэслэл болох юм. Түлхүүр үгс: хөрөнгийн зах зээл, хөрвөх чадвар, итгэлцэл Abstract The liquidity of the Mongolian Stock Exchange (MSE) equity market reached 0.92 percent in 2025, marking an increase from the previous quarter; however, it remains relatively low compared with regional markets. A primary factor underlying weak liquidity is the substantial concentration of ownership. As of the end of 2024, 79.79 percent of the total outstanding shares of companies listed in the TOP-20 index were held by large shareholders, constraining the volume of free-float shares and contributing to volatility and instability in trading activity. Of the MNT 1.4 trillion in total market turnover recorded in 2024, equity trading accounted for only 25.06 percent, while debt instruments dominated the market, underscoring the limited depth and liquidity of the equity segment. Furthermore, the majority of the MNT 317.52 billion transacted on the secondary market was concentrated in block trades. Although such large-scale transactions may temporarily stimulate market activity, they indicate that day-to-day trading intensity and market depth remain insufficient. Accordingly, this research investigates the liquidity of the Mongolian Stock Exchange equity market and the factors influencing it, with particular emphasis on the role of investor confidence. Using quarterly data from the first quarter of 2012 through the third quarter of 2025, a multivariate regression analysis was conducted employing indicators that proxy both market liquidity and investor confidence. The empirical findings indicate that market activity, diversification of instruments, and broad investor participation positively contribute to liquidity. However, several variables were statistically insignificant, reflecting limitations in data availability and scope. These findings provide a basis for policy interventions aimed at improving liquidity in the Mongolian Stock Exchange, enhancing investor confidence, strengthening transparency, and fostering greater market participation.

Keywords: Capital market, Liquidity, Trust