ЗҮРХ СУДАСНЫ ӨВЧНИЙ ХҮНДРЭЛЭЭС СЭРГИЙЛЭХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ҮР АШИГ БА ҮР ДҮНГИЙН СУДАЛГАА

Abstract

Үндэслэл: Монгол улсын хувьд нийт нас баралтын 83 %-ийг халдварт бус өвчин эзэлдэг ба сүүлийн 5 жилийн хугацаанд ЗСӨ-өөс үүдэлтэй нас баралтын тохиолдол 28 853 бүртгэгдсэн ба энэ нь нийт нас баралтын 43%-ийг эзэлж байна. Энэхүү нөхцөл байдал нь Монгол Улсын хувьд Тогтвортой хөгжлийн зорилт 3.4-ийг хангах шаардлагатай байсан бөгөөд уг зорилтын хүрээнд ЭМЯ, НЭМҮТ, ДЭМБ-аас хамтран 2019 оноос Монгол улсад Package of Essential Heart (цаашид МОНПЭН) загвар төслийг хэрэгжүүлж эхлэсэн. Энэхүү хөтөлбөрийн үр ашиг, үр дүнг үнэлэх нь нийгмийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах, хүний нөөцийг сургах, санхүү, хөрөнгийг оновчтой зөв хуваарилах, бодлогын шийдвэр гаргалтад чухал ач холбогдолтой юм. Зорилго: Хөвсгөл аймгийн эрүүл мэндийн анхан шатны байгууллагуудын зүрх судасны өвчний хүндрэлээс сэргийлэх үйл ажиллагаа болох МОНПЭН санаачилгын санхүүгийн үр ашгийг үнэлэх. Материал: Энэхүү судалгаанд Хөвсгөл аймгийн зүрх судасны өвчлөл, нас баралтын тохиолдлын статистик, энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд зарцуулсан төсвийн тайлан, өвчний ачааллын судалгааны гаргасан дундаж наслалт болон хөдөлмөр алдагдлын жин зэрэг тогтмол өгөгдлүүдийг ашигласан. Аргазүй: Энэхүү судалгааг хөтөлбөрийн өмнөх, дараах харьцуулсан (pre post comparitive) аргаар хийсэн. Судалгааг хийхдээ эрүүл мэндийн эдийн засгийн шинжилгээний аргууд болох зардал ашгийн (CBA) болон зардал үр ашгийн (CEA) аргуудыг ашиглан хөдөлмөрийн чадвар алдалтаар тооцсон амьдралын жилтэй (DALY)-тай харьцуулж тооцсон. Үр дүн: Судалгааны үр дүнд хөтөлбөрийн өмнөх үеийн болон дараах үеийн нийт DALY 37,832.8-аас 35,681.36 болж, 2,151.45 DALY-ийг хэмнэсэн байна. Хөтөлбөрийн нийт зардал 379,170,031 төгрөг бөгөөд нэг DALY-ийг бууруулахад дунджаар 176239.66 төгрөг/ DALY зарцуулсан байна. Үүнийг нэг хүнд ноогдох ДНБ-тай харьцуулбал үр ашиг 0.75 гарч байгаа ба хөтөлбөр нь “их үр ашиигтай” байсан нь батлагдаж байна. Хөтөлбөрөөр хэмнэсэн зардлыг тооцоход 50,33 тэрбум төгрөг байгаа ба энэ нь хөтөлбөрт зарцуулсан зардлаас 132.7дахин их байна. Энэ үзүүлэлт нь хөтөлбөрт зарцуулсан нэг төгрөг бүр 132.7 төгрөгийн үр ашиг авчирсан гэдгийг харуулж байна. Дүгнэлт: Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд хөтөлбөр нь хүн амын эрүүл мэндэд бодитой, хэмжигдэхүйц эерэг нөлөө үзүүлсэн нь тодорхойлогдсон. Нийт DALY буурсан нь нас баралт болон өвчлөлийн хүндрэл буурсныг илтгэж, хөтөлбөр нь эрүүл мэндийн алдагдлыг бууруулахад үр дүнтэй хэрэгжилттэй байсныг харуулж байна. Эдийн засгийн шинжилгээний дүнгээс харахад, хөтөлбөр нь нэгж эрүүл мэндийн алдагдлыг бууруулахад хэмнэлттэй бөгөөд зардлаасаа олон дахин давсан өгөөжтэй болсон нь батлагдав. Benefit–Cost Ratio өндөр байгаа нь хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэх, цаашид өргөжүүлэх бодлогын үндэслэлтэй болохыг харуулж байна. Иймд уг хөтөлбөр нь хүн амын эрүүл мэндийг сайжруулахын зэрэгцээ эдийн засгийн хувьд өндөр өгөөжтэй, нийгмийн хувьд ач холбогдолтой хөтөлбөр болох нь судалгаагаар тогтоогдсон.