Улаанбаатар хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл хэрэгжүүлэх судалгаа /өргөн хэрэглээний барааны жишээн дээр/

Abstract

Хотын хүн ам нэмэгдэхийн хэрээр үйлчилгээний эрэлт өсөж, хот доторх логистик түгээлтийн сүлжээ өргөжин тэлсээр байна. Хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд өргөнөөр ашиглагдаж буй дизель хөдөлгүүртэй машинууд нь нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO₂), азотын ислүүд (NO), бүрэн шаталтгүй нүүрсустөрөгчүүд (HC) болон бусад хорт утаат бодисууд (жишээ нь формальдегид, бензол, ацетальдегид) ялгаруулдаг. Үүнээс гадна PM2.5 болон PM10 нарийн ширхэгт тоосонцор үүсэх гол шалтгаан болдог. Энэ нь зөвхөн байгаль орчинд бус хүн амын эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөлөл үзүүлдэг. Дээрх асуудалд үндэслэн Улаанбаатар хотын логистик түгээлтийн сүлжээний одоогийн нөхцөл байдал болон энэ нь орчны бохирдолд хэрхэн нөлөөлж байгааг судлан, хүрээлэн буй орчны бохирдлыг бууруулахын тулд цахилгаан хөдөлгүүртэй машин, устөрөгч хөдөлгүүртэй машин ашиглах ногоон шийдлүүдийг хэрэгжүүлэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлсон. Үүний үндсэн дээр өргөн хэрэглээний бараа буюу түгээлтийн давтамж өндөртэй бүтээгдэхүүн болох ус ундааг жишээ болгон авч, тус бүтээгдэхүүний түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл нэвтрүүлснээр гарах үр дүнг тооцсон. Тус судалгаанд хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд цахилгаан хөдөлгүүртэй машиныг нэвтрүүлсэн олон улсын туршлагад тулгуурлаж, өргөн хэрэглээний бараа болох ус, ундааны үйлдвэрлэлийн салбарын гол төлөөлөгч болох М-Си-Эс Кока-Кола ХХК-ийн түгээлтийн үйл ажиллагааны бодит өгөгдлийг суурь мэдээлэл болгон ашиглаж, салбарын түгээлтийн сүлжээнд ногоон тээврийн технологийг үе шаттай нэвтрүүлэх хувилбаруудыг боловсруулсан болно. Мөн PESTLE аргыг ашиглан Улаанбаатар хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл нэвтрүүлэхэд нөлөөлөх макро орчны хүчин зүйлсийг үнэлэв. Судалгааны үр дүнгээс харахад Улаанбаатар хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдлүүдийг (цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй ачааны машин) нэвтрүүлэх нийгмийн болон байгаль орчны шаардлага бодитоор үүссэн бөгөөд тодорхой хэмжээнд дэмжих бодлого, урамшууллын механизмууд бүрэлдэн тогтож эхэлсэн байна. Гэвч дэд бүтэц, зохицуулалт, санхүүжилтийн хүртээмж зэрэг олон талын хязгаарлалтууд хэвээр байгаа нь ногоон шилжилтийн явцыг удаашруулах хүчин зүйл болж байна. Микро түвшинд цаашид цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй машины анхны хөрөнгө оруулалтын зардал технологийн дэвшлийн нөлөөгөөр аажмаар буурах боломж, мөн устөрөгчийн түлшний нэгж өртөг буурах магадлал зэрэг хүчин зүйлсийг харгалзан тооцоолол хийсний дүнд ирээдүйд хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй машин давамгайлах боломжтой байхыг харуулсан. Цаашдын судалгаанд хотын логистик, түгээлтийн тогтвортой байдлыг илүү өргөн цар хүрээгээр авч үзэх шаардлагатай бөгөөд арга зүйн хувьд зөвхөн тээврийн хэрэгслийн технологийн сонголтыг оновчтой болгоход хязгаарлагдах бус, бодлогын түвшний олон талт шийдлийг хамтад нь авч үзэх шаардлагатай. As urban populations continue to grow, the demand for services increases accordingly, leading to the continuous expansion of urban logistics and distribution networks. Diesel-powered vehicles, which are widely used in urban logistics distribution systems, emit carbon dioxide (CO₂), nitrogen oxides (NOₓ), unburned hydrocarbons (HC), and other harmful pollutants such as formaldehyde, benzene, and acetaldehyde. In addition, they are a major source of fine particulate matter, including PM2.5 and PM10. These emissions not only cause environmental degradation but also have serious adverse effects on public health. Based on these issues, this study examines the current state of the urban logistics distribution network in Ulaanbaatar and its impact on environmental pollution. The research aims to identify the key factors influencing the implementation of green solutions—specifically the adoption of electric and hydrogen-powered vehicles—as a means of reducing environmental pollution. Using bottled water and beverages, which are fast-moving consumer goods with high distribution frequency, as a representative case, the study evaluates the potential outcomes of introducing green solutions into the distribution network of this product category. This research draws on international best practices in the adoption of electric vehicles within urban logistics systems and utilizes real operational data from the distribution activities of MCS Coca-Cola LLC, a leading company in Mongolia’s water and beverage manufacturing sector, as baseline information. Based on this data, phased implementation scenarios for introducing green transportation technologies into the sector’s distribution network were developed. Furthermore, the PESTLE framework was applied to assess macro-environmental factors influencing the adoption of green solutions in Ulaanbaatar’s urban logistics and distribution system. The results of the study indicate that there is a genuine and growing social and environmental demand for the adoption of green solutions—namely electric and hydrogen-powered trucks—within Ulaanbaatar’s urban logistics and distribution network. Policy support measures and incentive mechanisms have begun to take shape to a certain extent. However, persistent constraints related to infrastructure development, regulatory frameworks, and access to financing continue to slow the pace of the green transition. At the micro level, scenario analyses that account for the gradual reduction in initial investment costs of electric and hydrogen-powered vehicles due to technological advancements, as well as the potential decline in unit costs of hydrogen fuel, suggest that electric and hydrogen-powered vehicles could become dominant in urban logistics distribution networks in the future. Future research should adopt a broader perspective on the sustainability of urban logistics and distribution systems. Methodologically, studies should move beyond optimizing vehicle technology choices alone and instead incorporate a comprehensive set of policy-level and systemic solutions to effectively support sustainable urban logistics development.