СЭЗИС - Бүтээлийн сан
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТ БА ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН УЯЛДАА ХОЛБОО (Хүний Их Эмчийн жишээн дээр)
- Нүүр хуудас
- →
- Эрдмийн ажил
- →
- Дипломын ажил
- →
- Мастерын зэрэг горилсон дипломын ажил
- →
- Мэдээллийн системийн менежмент
- →
- Бүтээлийг харах
JavaScript is disabled for your browser. Some features of this site may not work without it.
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТ БА ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН УЯЛДАА ХОЛБОО (Хүний Их Эмчийн жишээн дээр)
Мандахбаяр, Нандин-Эрдэнэ; Ганболд, Буянтогтох
Огноо:
2026-02-06
Хураангуй:
Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарын
хүний нөөцийн бодлого, төлөвлөлт, хэрэгжилтийн уялдааг системийн түвшинд
шинжилж, бодлого–өгөгдөл–институтийн харилцаа хамаарлыг тодорхойлох явдал юм.
Судалгаанд ДЭМБ-ын Эрүүл мэндийн салбарын системийн загвар, ДБ-ны Эрүүл
мэндийн салбарын хөдөлмөрийн зах зээлийн хүрээ, мөн Эрүүл мэндийн хүний нөөцийн үндэсний тооцооны системийг онол–арга зүйн үндэс болгон ашиглав. Судалгааны арга зүйд KPI суурьт үнэлгээ, регрессийн шинжилгээ, болон бодлого – хэрэгжилтийн зөрүү анализыг ашигласан бөгөөд 2020–2024 оны статистик болон NHWA (Эрүүл мэндийн салбарын хүний нөөцийн үндэсний тооцооны систем) өгөгдөлд тулгуурласан болно.
Шинжилгээний үр дүнд бодлогын хэрэгжилтийн түвшин 68%, төсвийн гүйцэтгэл
түвшин 82%, өгөгдөл ашиглалтын индекс 71% байв. Хөдөлмөрийн зах зээлийн нийцлийн индекс 0.74, хүний нөөцийн гаралтын хувь 12.8% байгаа нь салбар хоорондын уялдаа сул, сургалтын хүчин чадал болон хөдөлмөрийн эрэлт хооронд зөрүү байгааг илтгэж байна.
Төлөвлөсөн элсэлтийн 2025–2030 оны таамаглалаар жил бүрийн эмчийн
төгсөгчдийн тоо эрэлтээс 8–12% бага буюу 2030 он гэхэд улсын хэмжээнд ойролцоогоор 1,500 орчим эмчийн хомсдол үүсэх хандлагатай байна. Энэ нь сургалтын квот, хөтөлбөрийн төлөвлөлт, эмчийн ажил эрхлэлтийн уялдаа сул байгааг илтгэж байна.
Судалгааны дүгнэлтээр Монгол Улсад эрүүл мэндийн хүний нөөцийн бодлого
төвлөрсөн байдлаар боловсруулагддаг ч орон нутгийн хэрэгжилт хангалтгүй, мэдээлэлд суурилсан шийдвэр гаргалт бүрэн хэрэгжихгүй байгаа нь бодлого – хэрэгжилтийн зөрүү үүсгэж байна. NHWA ба HRMIS системийн уялдаа 70%-ийн түвшинд байгаа ч өгөгдлийн чанар, шинэчлэлтийн давтамж, бодлогын шийдвэрт ашиглагдах байдал хязгаарлагдмал байна. Энэхүү судалгаа нь хүний нөөцийн бодлого, төлөвлөлт, хэрэгжилтийн уялдааг KPI суурьт үнэлгээний аргачлалаар тоон болон чанарын байдлаар үнэлж, бодлого– төлөвлөлтийн интеграцийн шинэ загварыг санал болгож буйгаар онцлог юм. Судалгааны үр дүн нь эрүүл мэндийн хүний нөөцийн бодлого боловсруулах, төлөвлөх, хэрэгжилтийн хяналт-шинжилгээний тогтолцоог сайжруулахад чиглэсэн нотолгоонд суурилсан үндэс
болох ач холбогдолтой.
Тайлбар:
The purpose of this study is to analyse the systemic coherence between health workforce
policy, planning, and implementation in Mongolia, focusing on the interrelations among policy,
data, and institutional mechanisms. Emphasizing this coherence aims to reassure policymakers
and public health experts of the importance of integrated efforts for effective health system
functioning. The research is grounded in the WHO Health Systems Framework, the World
Bank’s Health Labour Market Framework (HLMF), and the National Health Workforce
Accounts (NHWA). Methodologically, the study applied KPI-based evaluation, regression
modelling, and policy implementation gap analysis, using data from 2020 to 2024.
Findings show that the Policy Implementation Rate (PIR) at 68%, the Budget Execution
Rate (BER) at 82%, and the Data Utilization Index (DUI) at 71% highlight areas needing policy
attention. The Education–Labour Market Match Index (ELMMI) of 0.74, Attrition Rate (AR)
of 12.8%, and Absorption Rate (AR) of 64% reveal significant misalignments between training
capacity and labour market demand, guiding policymakers to prioritize workforce planning
adjustments.
Forecast modelling for 2025–2030 indicates that the annual number of medical graduates
will be 8–12% below national demand, resulting in an estimated shortage of 1,500 physicians
by 2030. This projected gap underscores the urgent need to align medical education planning,
workforce distribution, and policy implementation to prevent critical shortages.
Results reveal that while HRH policies are clearly defined at the national level,
subnational implementation remains weak, with incomplete data-driven decision-making. The
partial integration of NHWA and HRMIS (around 70%) shows moderate progress, but data
quality and policy utilization issues highlight systemic gaps that require targeted policy
interventions.
This study provides a KPI-based analytical framework for assessing the coherence of
HRH policy, planning, and implementation. It proposes a data-driven, integrated model to
enhance forecasting accuracy and strategic alignment, encouraging collaboration among health
system planners and international health organizations to strengthen workforce governance. It
emphasizes the need to enhance Mongolia’s HRH planning system through the integration of
demand–supply forecasting, WISN methodology, and NHWA analytics to achieve evidence-
based workforce management.
