Capability-driven mechanism of enterprise digital transformation for green innovation

Abstract

Энэхүү диссертацийг Хятад улсын “Нүүрстөрөгчийн давхар зорилт”-ын хүрээнд аж ахуй нэгж, байгууллагын дижитал шилжилт нь ногоон технологийн инновацыг дэмжих стратегийн гол хөдөлгүүр болж буйг судлахыг эрмэлзсэн. Уг судалгааны үндсэн асуудал нь дижитал шилжилт нь тогтвортой хөгжилд чиглэсэн инновацыг идэвхжүүлэх ёстой гэсэн бодлогын хүлээлт нийгэмд тархсан хэдий ч эмпирик судалгааны үр дүнгүүд хангалттай бус, хэрэгжих дотоод механизм нь бүрэн тайлбарлагдаагүй ба дижитал шилжилтийн үр нөлөө нь ямар нөхцөлд илүү хүчтэй үр дүн үзүүлдэг болох нь хязгаарлагдмал байгаа явдал юм. Иймд уг судалгаа нь дижитал шилжилт ногоон инновацид хэрхэн нөлөөлөх, уг нөлөө нь ямар чадамжийн механизмаар дамжин илрэх, улмаар гадны хүндрэлүүд уг харилцаанд хэрхэн нөлөөлдөг болохыг системтэйгээр шинжилсэн болно. Уг судалгаагаар Technology–Organization–Environment (TOE) загвар болон Мэдлэгт суурилсан үзлийн Knowledge-Based View (KBV) онолыг нэгтгэн онол, арга зүйн хүрээг боловсруулж, эмпирик судалгаагаар баталгаажуулахыг зорьсан. Судалгааны хүрээнд дижитал шилжилтэд нөлөөлөх гадаад хүчин зүйлсийг тайлбарлахаас гадна дижитал чадамжууд нь мэдлэгийн чадамжаар хэрхэн хувирч, улмаар ногоон инновацыг бий болгох дотоод үйл явцыг тодруулан судалсан. Судалгааны үндсэн зорилгын хүрээнд дөрвөн зорилтыг дэвшүүлсэн. Үүнд: (1) Дижитал шилжилт нь байгууллагын ногоон технологийн инновацид үзүүлэх нийт үр нөлөөг судлах; (2) Мэдлэг олж авах, мэдлэг нэгтгэх, мэдлэг хувиргах чадамжуудын зуучлах үүргийг тодорхойлох; (3) Технологи, байгууллага болон орчны дарамтуудыг зохицуулах үр нөлөөг шинжлэх; (4) Бүс нутаг, салбарын онцлог болон бохирдлын түвшний ялгааг илрүүлэх зорилтуудыг дэвшүүлсэн. Эдгээр зорилтыг биелүүлэхийн тулд чадамжид суурилсан зуучлагч болон нөхцөл байдалд суурилсан зохицуулах нөлөөг хамруулан есөн төрлийн таамаглалыг дэвшүүлэн ажилласан. Судалгаагаар Хятад улсын 2001–2024 оны A-хувцаат компаниудын тэнцвэргүй панел өгөгдлийг ашиглан чадамжид суурилсан шинжилгээний загвар боловсруулж, тогтмол нөлөөлөл бүхий регресс, хэрэгслийн хувьсагчийн үнэлгээ, үр дүнгийн баталгаажуулалт, зуучлал болон модераторын нөлөөллийн шинжилгээ, мөн ялгаатай нөлөөллийн (heterogeneity) тестүүдийг ашиглан гүйцэтгэлээ. Эмпирик судалгааны үр дүнд хэд хэдэн гол дүгнэлтүүдийг гаргасан. Нэгдүгээрт, дижитал шилжилт нь ногоон технологийн инновацийг бодитой бөгөөд тогтвортой нэмэгдүүлдэг бөгөөд бага нүүрстөрөгчийн хөгжилд урт хугацааны хөшүүрэг болдог гэдгийг баталсан. Хоёрдугаарт, мэдлэг олж авах, мэдлэг нэгтгэх, мэдлэг хувиргах чадамжууд нь статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий зуучлах нөлөөтэй ба эдгээрээс мэдлэг хувиргах чадамж нь хамгийн хүчтэй нөлөө үзүүлсэн. Иймд дижитал шилжилт нь шат дараатай бөгөөд хуримтлагдсан чадамжийг бүрдүүлэх үйл явцаар дамжин ногоон инновацыг дэмждэг болохыг харуулав. Гуравдугаарт, технологи, байгууллага болон орчны дарамтууд нь дижитал 2 шилжилт-ногоон инновацын хамаарлыг эерэгээр зохицуулж, гадаад орчин нь дотоод чадамжуудын үр нөлөөг нэмэгдүүлдэг болохыг тодруулсан. Дөрөвдүгээрт, бүс нутгийн болон салбарын ялгааг харуулсан шинжилгээгээр дижитал шилжилтийн нөлөө Хятадын төв бүс нутагт, өндөр технологийн аж ахуйн нэгжүүд болон их бохирдолтой салбаруудад хамгийн хүчтэй илэрч байв. Энэ нь дижитал дэд бүтэц, инновацын бэлэн байдал болон экологийн шахалтын ялгааг тодотгон харуулж байсан. Энэхүү судалгааны үр дүн нь гурван төрөлд хувь нэмрээ оруулах үндэслэлтэй гэж үзэж байна. (1) Онолын түвшинд, Technology–Organization–Environment (TOE) загвар болон Мэдлэгт суурилсан үзлийн Knowledge-Based View (KBV) онолыг нэгтгэсэн загварыг боловсруулж, гадаад дарамт болон дотоод чадамжийн үүсэл хоорондын холбоог тогтоосон нь орчны хүчин зүйл ба инновацийн чадамжийн хоорондын зөрүүг арилгав. (2) Шинжилгээний түвшинд, мэдлэг олж авах, мэдлэг нэгтгэх, мэдлэг хувиргах гэсэн олон шатлалт зуучлалыг тодорхойлж, дижитал шилжилт хэрхэн бодитой ногоон инновацын үр дүнд шилждэг механизмыг тайлбарласан. Эмпирик судалгааны түвшинд, урт хугацааны панел өгөгдлийг ашиглан эдгээр механизмыг баталгаажуулж, чадамж бүрдэлт болон орчны дарамт нь дижитал шилжилтийн үр нөлөөг хамтад нь тодорхойлдог гэсэн шинэ нотолгоог бий болгосон. Энэ судалгааны үр дүн нь онолын болоод практик түвшинд өндөр ач холбогдолтой. Онолын хувьд, дижитал шилжилт ба ногоон инновацын талаарх судалгаанд шинэ хувь нэмэр оруулж, гадаад орчны хүчин зүйлс болон дотоод динамик чадамжууд хэрхэн харилцан үйлчилж, бүс нутаг болон салбаруудын хүрээнд тогтвортой инновацын үр дүнд нөлөөлдөг болохыг тодорхойлсон. Практик түвшинд, бодлого боловсруулагчдад хүчтэй технологийн дэд бүтэц, уялдаа сайтай зохицуулалтын орчин, зорилтот бодлогын дэмжлэгтэй үед дижитал шилжилт нь ногоон инновацыг илүү үр үр дүнтэй урагшлуулдаг болохыг судалгааны үр дүнгээр илрүүлсэн ба бүс нутгийн нөхцөлд бодлогыг ялгаатайгаар боловсруулах боломжтойг харуулсан. Салбарын зохицуулагчид болон орон нутгийн удирдлагууд судалгааны үр дүнг ашиглан аж үйлдвэрийн бодлогыг нарийвчлан боловсруулах, ногоон урамшууллыг үр ашигтай хуваарилах, бүс нутаг болон салбаруудын дижитал–ногоон хөгжлийг уялдуулах боломжтой. Байгууллагын түвшинд зөвхөн дижитал технологийг нэвтрүүлэх нь хангалтгүй бөгөөд мэдлэгийн чадамжийг хөгжүүлэх нь ногоон инновацын гүйцэтгэлийг бодитойгоор сайжруулах боломжтойг судалгааны үр дүн харуулсан. Аж ахуй нэгж, байгууллагууд нь судалгааны үр дүнд бий болсон ололтыг ашиглан олон шаттай дижитал стратеги боловсруулах, дотоод мэдлэгийн урсгалыг сайжруулах, дижитал шилжилтийг тогтвортой хөгжлийн зорилттой уялдуулах, урт хугацааны инновацын чадавхийг бэхжүүлэх боломжтой. Хөрөнгө оруулагчид болон санхүүгийн байгууллагууд нь дижитал тогтворжилт болон мэдлэгийн чадамжийн бүрэлдэхүүн нь ирээдүйн ногоон инновацын боломжийг хэрхэн тодорхойлж болохыг ойлгосноор ESG үнэлгээ болон ногоон санхүүгийн шийдвэр гаргахад илүү нарийн 3 үндэслэлтэй хийх боломжтой болно. Эрдэмтэд болон ирээдүйн судлаачид TOE–KBV-ийн нэгдсэн загвар болон чадамжид суурилсан механизмыг ашиглан улс орон, салбар, институцийн харьцуулсан судалгааг гүнзгийрүүлэх боломжтой. Эцэст нь, энэхүү диссертац нь дижиталчлалд суурилсан ногоон инновацыг хөгжүүлэхэд онол, арга зүйн үндэслэл сайтай, практик нотолгоо бүхий статистик ач холбогдолтой эмпирик шинжилгээний үр дүнд Хятад улсын “Нүүрстөрөгчийн давхар зорилт”-ын хүрээнд тогтвортой хөгжлийн шилжилтийг түргэтгэх тодорхой чиглэлийг санал болгож байна.