https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/28 Sat, 11 Jul 2026 15:26:58 GMT 2026-07-11T15:26:58Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4869 МАКРО ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХҮЧИН ЗҮЙЛСИЙН РОБОТИКС БОЛОН АВТОМАТЖУУЛАЛТЫН САЛБАРЫН ETF-ҮҮДИЙН ӨГӨӨЖИД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ: ЭМПИРИК СУДАЛГАА Батбаяр, Эрхбаяр Энэхүү судалгаа нь Арбитражийн үнэлгээний онол болон Өнөөгийн үнэ цэнийн загварын хүрээнд АНУ-д бүртгэлтэй роботикс болон автоматжуулалтын чиглэлийн BOTZ, ROBO, ARKQ ETF-үүдийн сарын өгөөж макро эдийн засгийн хүчин зүйлстэй хэрхэн хамааралтай байгааг эмпирик аргаар шинжилсэн. Судалгаанд 2016 оны 11-р сараас 2026 оны 4-р сар хүртэлх 114 сарын өгөгдлийг ашигласан. Хүүгийн сувгийг хоёр үе шаттайгаар үнэлэв. Загвар А буюу нэрлэсэн хүүгийн суурь загварт АНУ-ын 10 жилийн төрийн үнэт цаасны өгөөжийн өөрчлөлт (ΔGS10), NASDAQ-100 хэлбэлзлийн индексийн өөрчлөлт (ΔVXN) болон ам.долларын индексийн өөрчлөлт (ΔDXY)-ийг тайлбарлагч хувьсагчаар авсан. Загвар Б буюу хүүгийн бүрэлдэхүүний задаргаатай загварт нэрлэсэн хүүг бодит хүүгийн өөрчлөлт (ΔDFII10) болон T10YIE-ээр илэрхийлсэн хүлээгдэх инфляцийн өөрчлөлт (ΔT10YIE) гэсэн хоёр сувагт задалж үнэлэв. Автокорреляци, гетероскедастикийн нөлөөг бууруулах зорилгоор стандарт алдааг Ньюи–Уэстийн аргаар засварлаж, CAPM, Wald, Chow, ADF, VIF тестүүдийг гүйцэтгэсэн. Эмпирик үр дүнгээр Загвар А-д ΔGS10-ийн нэгдсэн хамаарал статистикийн хувьд ач холбогдолгүй гарсан бол Загвар Б-д бодит хүүгийн өөрчлөлт ETF-үүдийн сарын өгөөжтэй сөрөг, хүлээгдэх инфляцийн өөрчлөлт эерэг, статистикийн хувьд ач холбогдолтой хамааралтай илэрсэн. Энэ нь нэрлэсэн хүүгийн нэгтгэсэн үзүүлэлт дотор бодит хүү болон инфляцийн хүлээлтийн зах зээлийн үзүүлэлт ялгаатай чиглэлтэй мэдээлэл агуулж байж болохыг харуулж байна. ΔVXN болон ΔDXY хоёр загварт статистикийн хувьд ач холбогдолтой сөрөг хамааралтай байв. CAPM шинжилгээгээр гурван ETF-ийн бета коэффициент 1-ээс өндөр, Шарпын харьцаа NASDAQ-100 харьцуулах индексээс доогуур тодорхойлогдлоо. Иймд роботикс ETF-үүдийг багцын үндсэн хөрөнгийг орлох хэрэгсэл бус, харин бодит хүү, хүлээгдэх инфляци, технологийн хэлбэлзэл болон ам.долларын ханшийн өөрчлөлтийг харгалзан идэвхтэй удирдах шаардлагатай дагалдах өсөлтийн хөрөнгө гэж үзэх нь зохистой. Sat, 04 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4869 2026-07-04T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4867 МОНГОЛ УЛСАД НОГООН ДААТГАЛЫН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ХӨГЖҮҮЛЭХ БОДЛОГЫН СУДАЛГАА Ням-Очир, Нармандах Энэхүү судалгааны ажил нь Монгол Улсад ногоон даатгалын бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх боломж, хэрэгцээ болон бодлого, зохицуулалтын орчныг үнэлэхэд чиглэсэн болно. Уур амьсгалын өөрчлөлт, байгаль орчны эрсдэл нэмэгдэж буй өнөөгийн нөхцөлд даатгалын салбар нь зөвхөн хохирол нөхөн төлөхөөс гадна эрсдэлийг бууруулах, ногоон хөрөнгө оруулалт, тогтвортой хэрэглээг дэмжих санхүүгийн чухал хэрэгсэл болох боломжтойг судлав. Судалгаанд баримт бичгийн шинжилгээ, олон улсын туршлагын харьцуулалт, PESTEL шинжилгээ болон холбогдох талуудтай хийсэн бүтэцлэгдсэн ярилцлагын аргыг ашиглав. Үүний хүрээнд Монгол Улсын даатгалын зах зээлийн өнөөгийн байдал, ногоон даатгалын хөгжлийн түвшин, эрх зүйн орчин, зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ, бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх боломжийг үнэлсэн. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд Монгол Улсад ногоон даатгал хөгжүүлэх бодлого, эрх зүйн үндэс бүрдэж эхэлсэн боловч бүтээгдэхүүний нэгдсэн ангилал, шалгуур, тайлагналын тогтолцоо, өгөгдлийн сан болон хэрэглэгчийн мэдлэг хангалтгүй байна. Харин цахилгаан болон холимог хөдөлгүүртэй автомашин, эрчим хүчний хэмнэлттэй барилга, сэргээгдэх эрчим хүч зэрэг чиглэлд шинэ бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх бодит боломж байгааг тогтоов. Иймээс ногоон даатгалыг үе шаттай хөгжүүлэх, бүтээгдэхүүний ангилал, шалгуур, тайлагналын тогтолцоог боловсронгуй болгох, туршилтын бүтээгдэхүүн нэвтрүүлэх, даатгалын компаниудын инноваци болон хэрэглэгчийн ногоон зан төлөвийг бодлогоор дэмжих шаардлагатай гэж дүгнэв. Судалгааны үр дүн нь Санхүүгийн зохицуулах хороо, даатгалын компаниуд болон бодлого боловсруулагчдад ногоон даатгалын бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх, зохицуулалтын орчныг сайжруулах, хэрэгжилтийн үе шаттай бодлогын арга хэмжээг боловсруулахад практик ач холбогдолтой. Sat, 04 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4867 2026-07-04T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4866 Монголын өрхийн амьдралын даатгал худалдан авах шийдвэрт нөлөөлөх хүчин зүйл Гантөмөр, Лхамноржмаа Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монголын өрхийн амьдралын даатгал худалдан авах шийдвэрт нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг тодорхойлж, тэдгээрийн нөлөөллийн түвшинг эмпирик аргаар үнэлэхэд оршино. Судалгааны хүрээнд амьдралын даатгалын эрэлтийг тайлбарлах онолын үндэслэл болох санхүүгийн төлөвлөлтийн онол, амьдралын мөчлөгийн онол, эрсдэлээс зайлсхийх онол, мөн хэрэглэгчийн зан төлөвийн онолуудыг судалсан. Түүнчлэн итгэлцлийн онол болон мэдээллийн асимметрийн онолыг судалгаанд нэмж тусгаснаар даатгал худалдан авах шийдвэрийг илүү цогцоор тайлбарлах боломжийг бүрдүүлсэн. Эмпирик судалгааны хүрээнд асуулгын аргаар анхдагч өгөгдөл цуглуулж, Монгол Улсын өрхийн санхүүгийн шийдвэр гаргалтад оролцдог иргэдийг хамруулсан. Судалгааны өгөгдлийг SPSS программ ашиглан боловсруулж, найдвартай байдлын шинжилгээ, хүчин зүйлийн шинжилгээ, кросстаб, ANOVA болон корреляцийн шинжилгээг хийсэн. Мөн хүчин зүйлсийн нөлөөллийн түвшинг тодорхойлох зорилгоор регрессийн шинжилгээ хийж, судалгааны таамаглалуудыг шалгасан. Судалгааны үр дүнгээс харахад эрсдэлийн ойлголт, итгэлцэл, санхүүгийн мэдлэг нь амьдралын даатгал худалдан авах шийдвэрт статистикийн ач холбогдолтой эерэг нөлөө үзүүлж байгаа нь тогтоогдсон. Үүнээс итгэлцэл нь харьцангуй өндөр нөлөөтэй хүчин зүйлсийн нэг болох нь илэрсэн. Харин орлогын түвшин болон нийгмийн нөлөөлөл нь сул нөлөө үзүүлж байгаа боловч тодорхой хэмжээнд хамааралтай байна. Мөн цахим сүлжээний хэрэглээ нь даатгал худалдан авах хандлагад эерэг нөлөө үзүүлж байгааг тогтоосон. Энэхүү судалгааны үр дүн нь Монголын даатгалын зах зээлийн хөгжилд онолын болон практик ач холбогдолтой бөгөөд даатгалын компаниудын маркетингийн стратеги, хэрэглэгчийн итгэлцлийг нэмэгдүүлэх бодлого боловсруулах, мөн өрхийн санхүүгийн хамгаалалтыг сайжруулахад чиглэсэн санал, зөвлөмж боловсруулахад ашиглагдах боломжтой юм. Sat, 04 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4866 2026-07-04T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4865 ХАРИЛЦАГЧИЙН ЗЭЭЛИЙН ЭРСДЭЛИЙГ БУУРУУЛАХ НЬ БАНКНЫ АШИГТ АЖИЛЛАГААНД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ (Топ-5 банкны жишээн дээр) Мөнх-Оргил, Ундрал Монгол Улсын санхүүгийн системд банкны салбар давамгай байр суурь эзэлж байгаа бөгөөд банкны ашигт ажиллагаа, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангахад зээлийн эрсдэлийн удирдлага чухал ач холбогдолтой юм. Энэхүү судалгаагаар Монголын топ-5 арилжааны банкны 2015–2025 оны өгөгдөлд тулгуурлан зээлийн эрсдэл банкны ашигт ажиллагаанд хэрхэн нөлөөлж байгааг CAMELS шинжилгээ болон панел өгөгдлийн регрессийн аргаар судалсан. Судалгааны үр дүнд зээлийн эрсдэлийг илэрхийлэх зээлийн алдагдлын нөөц нь банкны нийт хөрөнгийн өгөөжид сөрөг нөлөө үзүүлдэг бол өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээ, банкны хэмжээ болон зээлийн харьцаа нь ашигт ажиллагаанд эерэг нөлөөтэй болохыг тогтоов. Иймээс чанаргүй зээлийн түвшинг бууруулах, зээлийн эрсдэлийн удирдлагыг сайжруулах нь банкны ашигт ажиллагааг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах үндсэн нөхцөл болохыг судалгааны үр дүн харуулж байна. Sat, 04 Jul 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4865 2026-07-04T00:00:00Z