https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/23 2026-04-12T13:30:41Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4610 ANALYSIS OF FACTORS INFLUENCING NON-PERFORMING LOANS IN THE BANKING SECTOR OF MONGOLIA Cүрэнжав, Номундарь This study investigates the macroeconomic and bank-specific factors influencing the level of non-performing loans (NPLs) in Mongolia’s banking sector between 2016 and 2023. Using quarterly time-series data and applying Johansen cointegration and Vector Error Correction Model (VECM), the analysis finds that exchange rate volatility, inflation, and GDP growth rate significantly affect NPL ratios. The results reveal a strong short-run relationship with inflation and exchange rate, while GDP growth shows long-term impact. Policy recommendations focus on enhancing credit risk monitoring, promoting macroeconomic stability, and strengthening banking supervision to reduce systemic risks. 2026-02-27T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4585 Хотжилт ба студио орон сууцны зах зээлийн өнөөгийн хандлага болон ирээдүйн төлөв байдал Ганболд, Цолмон Энэхүү судалгааны ажил нь Улаанбаатар хотын хотжилтын эрчимжилт, хүн амын бүтэц өөрчлөгдөж буй нөхцөлд студио орон сууцны зах зээлийн өнөөгийн төлөв байдал, эрэлтийн бүтэц болон ирээдүйн чиг хандлагыг тодорхойлох зорилготой. Судалгааны хүрээнд хотжилт, өрхийн бүтэц, шилжилт хөдөлгөөн, орон сууцны нийлүүлэлт, үнэ, түрээсийн динамикийг хоёрдогч өгөгдөлд тулгуурлан шинжилж, мөн анхдагч өгөгдөл цуглуулах зорилгоор Улаанбаатар хотын 18-аас дээш насны 400 иргэнийг хамруулсан асуулгын судалгаа хийсэн. Судалгааны үр дүнгээс харахад орон сууцны өрөөний сонголтод нас, орлогын түвшин, өрхийн бүтэц зэрэг хүчин зүйлс бодитой нөлөө үзүүлж, ялангуяа 18-40 насны залуус, ганц болон цөөн ам бүлтэй өрхүүд студио болон 1-2 өрөө орон сууцыг илүүд үзэх хандлагатай байгааг тогтоов. Гэвч зах зээл дээр өндөр үнэтэй, том талбайтай орон сууц давамгайлж, залуу болон бага, дунд орлоготой бүлгийн худалдан авах чадварт нийцсэн жижиг орон сууцны нийлүүлэлт хангалтгүй хэвээр байна. Иймд студио орон сууцыг хүртээмжтэй орон сууцны бодлогын чухал сегмент гэж үзэх шаардлагатайг судалгаа харуулж байна. 2026-02-13T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4573 ББСБ-ЫН ФИНТЕК ЗЭЭЛИЙН ЧАНАРТ НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИН ЗҮЙЛСИЙН ШИНЖИЛГЭЭ БА САЙЖРУУЛАХ АРГА ЗАМ Дарьбазар, Бадамцэцэг Цахим технологи, гар утасны үйлчилгээний өргөн хэрэглээтэй уялдан финтек зээлийн тогтолцоо нь санхүүгийн зах зээлд хурдацтай хөгжиж байна. Манай улсын хувьд банк бус санхүүгийн байгууллагын салбарын нийт хэрэглэгчдийн 90 гаруй хувь нь финтек зээлдэгчид бөгөөд энэхүү өргөжилттэй зэрэгцэн финтекээр олгогдож буй чанаргүй зээлийн хэмжээ жил ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд финтек зээлийн чанарт нөлөөлөх хүчин зүйлсийг макро эдийн засгийн нөхцөл байдал, финтек ББСБ-ын салбарын онцлог болон зээлдэгчийн түвшинд шинжилсэн. Ингэхдээ Монгол улсын ББСБ-ын финтек зээлийн статистик мэдээлэл, эдийн засгийн үзүүлэлтүүд зэрэг хоёрдогч өгөгдөл болон финтек зээлдэгчдээс авсан асуулгын судалгааны анхдагч өгөгдлийг ашигласан. Шинжилгээний үр дүнд макро эдийн засгийн хүчин зүйлс болон финтек ББСБ-уудын салбарын өргөжилттэй холбоотой хүчин зүйлс, зээлдэгчийн орлого, өрхийн бүтэц, давхар зээл авсан байдал, дамтамж зэрэг хүчин зүйлс тодорхой нөлөөлж байгаа тул үүний үндсэн дээр финтек зээлийн чанарыг сайжруулахад зээлийн үнэлгээний аргачлалыг боловсронгуй болгох, зан төлөвийн өгөгдөлд суурилсан оноожуулалтын тогтолцоог ашиглах чиглэлээр санал зөвлөмж боловсруулсан. 2026-02-11T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4559 Үүсмэл санхүүгийн хэрэгсэл ашиглан хувь хөрөнгө оруулагчдын багцын эрсдэлийг бууруулах арга зам Мөнхжаргал, Нандин Энэхүү дипломын судалгааны ажлын зорилго нь дэлхий нийтийн хэмжээнд эрсдэл бууруулах, ашгийг нэмэгдүүлэх, арбитраж хийх зорилгоор өргөн хэрэглэгддэг санхүүгийн үүсмэл хэрэгслийг Монголын хөрөнгийн зах зээл дээр хувь хөрөнгө оруулагчдын зөвхөн багцын эрсдэлийг бууруулахаас гадна өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд хэрхэн ашиглаж болох арга замыг тодорхойлон, өөрийн орны жишээн дээр судлан, санал зөвлөмж боловсруулах явдал юм. Манай улсад санхүүгийн үүсмэл хэрэгслийн хэрэглээ голлон арилжааны банк, уул уурхайн компаниудын түвшинд валютын ханш, хүүгийн эрсдэлийг бууруулах зорилгоор своп, форвард гэрээний хэмжээнд хязгаарлагдсан хэвээр байна. Түүнчлэн Монголын хөрөнгийн зах зээл дээр хувьцаанд суурилсан опцион зэрэг үүсмэл санхүүгийн хэрэгсэл биржээр арилжаалагддаггүй, өөрөөр хэлбэл хувь хөрөнгө оруулагч багцын эрсдэлээ опцион ашиглан бууруулах бодит боломж байхгүй байгаа нь энэ сэдвийг цаашид гүнзгийрүүлэн судлах хэрэгцээ, шаардлагыг харуулж байна. Уул уурхайн салбар нь манай улсын ДНБ-ий 27.3%-ийг, нийт экспортын 93.0%-ийг бүрдүүлдэг нь эдийн засаг уг салбараас хэт хамааралтай байгааг харуулж байна. (World Trade Organization, 2024) Иймээс багц бүрдүүлэхдээ Монголын хөрөнгийн бирж дээр бүртгэлтэй уул уурхайн чиглэлийн 2 компанийг сонгон оруулсан бөгөөд дэлхийн түүхий эдийн үнийн хэлбэлзлээс хамгаалах зорилгоор хамгаалагдсан пүт стратегийг хэрэгжүүлэх онол практикийн боломжийг харьцуулан шинжиллээ. Пүт опционы үнийг опционы үнэлгээний сонгодог загвар болох Блэк Скөүлз Мертоны загвараар тооцож, 50 өдрийн хөдөлгөөнт дундаж ашиглан хамгаалагдсан пүт опционыг хэрэгжүүлэх өдрүүдийг сонгон, багцын өгөөж, стандарт хазайлт зэрэг эрсдэлийн гол үзүүлэлтүүдийг хедж хийсний өмнөх болон дараах багцын хооронд харьцуулан дүгнэв. Судалгааны үр дүнд хамгаалагдсан пүт опционы стратеги хэрэгжүүлсэн үед багцын боломжит алдагдлын түвшнийг хязгаарлах, хэлбэлзэл ихтэй үед алдагдлыг бууруулах боломжтой байгааг харууллаа. Иймд үүсмэл санхүүгийн хэрэгслүүдийг Монголын хөрөнгийн зах зээлд үе шаттайгаар нэвтрүүлэх, хууль эрх зүйн орчин, зах зээлийн дэд бүтцийг сайжруулах нь хувь хөрөнгө оруулагчдын багцын эрсдэлийг оновчтой удирдах, хөрөнгийн зах зээлийн идэвх, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой байна. 2026-02-06T00:00:00Z