https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/2090 2026-04-14T16:17:07Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4639 МОНГОЛ УЛСАД ХАЯГДАЛ НАРНЫ ХАВТАНГ ДАХИН БОЛОВСРУУЛАХ НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ, БОЛОМЖИЙН СУДАЛГАА Сэргээгдэх эрчим хүчний салбар болон ногоон эдийн засгийн хөгжлийн өнөө үед нарны эрчим хүчний хэрэглээ дэлхий даяар эрчимтэй өсөж байгаа нь ирээдүйд их хэмжээний нарны хавтангийн (Photovoltaic, PV) хаягдал бий болох эрсдлийг нэмэгдүүлж байна. Судалгааны тооцооллоор 2020-2050 оны хооронд дэлхийн хэмжээнд хуримтлагдах хаягдал нарны хавтан буюу PV хаягдал 60–80 сая тонн хүрэх тооцоотой бөгөөд энэ нь дахин боловсруулах технологи, хууль эрх зүйн бодлого, зохицуулалт мөн үйлдвэрлэл, хэрэглэгчийн хариуцлагын тогтолцоог илүү сайжруулах шаардлагатайг харуулж байна. Хаягдал нарны хавтан дахин боловсруулах нь эдийн засгийн хувьд өндөр үр өгөөжтэй байх ба зарим стратегийн түүхий эдийн дахин олборлолтын эх үүсвэр болон хөгжиж байгаа бөгөөд гол материалуудад шил, цахиур, мөнгө, зэс, хөнгөн цагаан зэрэг үнэ цэнтэй нөөц багтдаг. Энэхүү судалгааны ажилд дэлхийн нарны хавтангийн хаягдлын менежмент, технологийн хөгжил, бодлогын хэрэгжилтийн туршлагыг бусад улс орнуудтай харьцуулсан судалгаа хийж, Монгол Улсад нарны хавтангийн хаягдлын удирдлага, дахин боловсруулах үйлдвэрлэлийн боломж болон үйлдвэрлэгчийн өргөтгөсөн хариуцлагын тогтолцоог EPR (Extended Producer Responsibility) нэвтрүүлэх боломжийг тодорхойлсон. Судалгааны арга зүйд баримт бичгийн шинжилгээ, харьцуулалтын арга, математик загварчлал, бодлогын шинжилгээний аргуудыг тус тус ашиглагдсан. Монгол Улсын хаягдал нарны хавтангийн хаягдлын хэмжээг 2030-2050 оны өсөлтийн болон ашиглалтын хугацааны задаргааны загвараар тооцоолоход 2050 он гэхэд 30-56 мянган тонн хаягдал нарны хавтан бий болох тооцоо гарсан. Энэ нь үндэсний хэмжээнд дахин боловсруулах үйлдвэр шаардлагатайг илэрхийлж байна. 2026-03-20T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4526 Өрхийн түвшний сэргээгдэх эрчим хүчний хосолсон горимыг нэвтрүүлэхэд төрийн бодлогын урамшууллын үзүүлэх нөлөө Ганхуяг, Төрбат This study investigates the key economic, behavioral, and policy factors influencing the adoption of household-level renewable energy systems—specifically solar photovoltaic and hybrid (PV + ESS) systems—in the ger districts of Ulaanbaatar. Using data collected from a structured survey of 106 households, the research integrates descriptive statistics, behavioral analysis, and comparative policy evaluation to examine why household adoption remains low despite strong interest. The analytical framework is grounded in the Policy Incentives Theory, which argues that household energy technology adoption depends largely on the structure and effectiveness of state incentives. This theory is complemented by three supporting models—Diffusion of Innovations, Theory of Planned Behavior, and the Technology–Organization–Environment framework—to capture the combined influence of technological attributes, household perceptions, and institutional conditions in Mongolia. Empirical findings show that although 83–90% of surveyed households express willingness to adopt hybrid systems under improved conditions, actual uptake is constrained by high upfront system costs, limited access to affordable green finance, insufficient technical information, weak installation standards, and the absence of functional tariff mechanisms such as net-metering and feed-in tariffs. These barriers align with DOI dimensions of perceived complexity and observability, as well as TPB constructs related to attitude, social influence, and perceived behavioral control. Comparative analysis of 11 countries demonstrates that rapid household renewable energy uptake occurs only when governments implement integrated policy bundles—combining subsidies, long-term low-interest loans, stable tariff incentives (FiT/net-metering), and certified installation standards. In Mongolia, however, most of these instruments are either absent or exist only in formal documentation without real implementation, resulting in a “policy bundle gap” that suppresses adoption. The study concludes that Mongolia has significant adoption potential, provided that financial and policy barriers are addressed. The findings support the development of a comprehensive, localized policy package—comprising cost-reduction measures, targeted long-term green loans, FiT/net-metering reforms, technical certification standards, and ESS incentives—to accelerate household renewable energy transition and enhance urban energy security. 2026-02-06T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4519 Улаанбаатар хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл хэрэгжүүлэх судалгаа /өргөн хэрэглээний барааны жишээн дээр/ Мөнхболд, Ариун Хотын хүн ам нэмэгдэхийн хэрээр үйлчилгээний эрэлт өсөж, хот доторх логистик түгээлтийн сүлжээ өргөжин тэлсээр байна. Хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд өргөнөөр ашиглагдаж буй дизель хөдөлгүүртэй машинууд нь нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO₂), азотын ислүүд (NO), бүрэн шаталтгүй нүүрсустөрөгчүүд (HC) болон бусад хорт утаат бодисууд (жишээ нь формальдегид, бензол, ацетальдегид) ялгаруулдаг. Үүнээс гадна PM2.5 болон PM10 нарийн ширхэгт тоосонцор үүсэх гол шалтгаан болдог. Энэ нь зөвхөн байгаль орчинд бус хүн амын эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөлөл үзүүлдэг. Дээрх асуудалд үндэслэн Улаанбаатар хотын логистик түгээлтийн сүлжээний одоогийн нөхцөл байдал болон энэ нь орчны бохирдолд хэрхэн нөлөөлж байгааг судлан, хүрээлэн буй орчны бохирдлыг бууруулахын тулд цахилгаан хөдөлгүүртэй машин, устөрөгч хөдөлгүүртэй машин ашиглах ногоон шийдлүүдийг хэрэгжүүлэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлсон. Үүний үндсэн дээр өргөн хэрэглээний бараа буюу түгээлтийн давтамж өндөртэй бүтээгдэхүүн болох ус ундааг жишээ болгон авч, тус бүтээгдэхүүний түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл нэвтрүүлснээр гарах үр дүнг тооцсон. Тус судалгаанд хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд цахилгаан хөдөлгүүртэй машиныг нэвтрүүлсэн олон улсын туршлагад тулгуурлаж, өргөн хэрэглээний бараа болох ус, ундааны үйлдвэрлэлийн салбарын гол төлөөлөгч болох М-Си-Эс Кока-Кола ХХК-ийн түгээлтийн үйл ажиллагааны бодит өгөгдлийг суурь мэдээлэл болгон ашиглаж, салбарын түгээлтийн сүлжээнд ногоон тээврийн технологийг үе шаттай нэвтрүүлэх хувилбаруудыг боловсруулсан болно. Мөн PESTLE аргыг ашиглан Улаанбаатар хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдэл нэвтрүүлэхэд нөлөөлөх макро орчны хүчин зүйлсийг үнэлэв. Судалгааны үр дүнгээс харахад Улаанбаатар хотын логистик, түгээлтийн сүлжээнд ногоон шийдлүүдийг (цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй ачааны машин) нэвтрүүлэх нийгмийн болон байгаль орчны шаардлага бодитоор үүссэн бөгөөд тодорхой хэмжээнд дэмжих бодлого, урамшууллын механизмууд бүрэлдэн тогтож эхэлсэн байна. Гэвч дэд бүтэц, зохицуулалт, санхүүжилтийн хүртээмж зэрэг олон талын хязгаарлалтууд хэвээр байгаа нь ногоон шилжилтийн явцыг удаашруулах хүчин зүйл болж байна. Микро түвшинд цаашид цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй машины анхны хөрөнгө оруулалтын зардал технологийн дэвшлийн нөлөөгөөр аажмаар буурах боломж, мөн устөрөгчийн түлшний нэгж өртөг буурах магадлал зэрэг хүчин зүйлсийг харгалзан тооцоолол хийсний дүнд ирээдүйд хотын логистик түгээлтийн сүлжээнд цахилгаан болон устөрөгч хөдөлгүүртэй машин давамгайлах боломжтой байхыг харуулсан. Цаашдын судалгаанд хотын логистик, түгээлтийн тогтвортой байдлыг илүү өргөн цар хүрээгээр авч үзэх шаардлагатай бөгөөд арга зүйн хувьд зөвхөн тээврийн хэрэгслийн технологийн сонголтыг оновчтой болгоход хязгаарлагдах бус, бодлогын түвшний олон талт шийдлийг хамтад нь авч үзэх шаардлагатай. As urban populations continue to grow, the demand for services increases accordingly, leading to the continuous expansion of urban logistics and distribution networks. Diesel-powered vehicles, which are widely used in urban logistics distribution systems, emit carbon dioxide (CO₂), nitrogen oxides (NOₓ), unburned hydrocarbons (HC), and other harmful pollutants such as formaldehyde, benzene, and acetaldehyde. In addition, they are a major source of fine particulate matter, including PM2.5 and PM10. These emissions not only cause environmental degradation but also have serious adverse effects on public health. Based on these issues, this study examines the current state of the urban logistics distribution network in Ulaanbaatar and its impact on environmental pollution. The research aims to identify the key factors influencing the implementation of green solutions—specifically the adoption of electric and hydrogen-powered vehicles—as a means of reducing environmental pollution. Using bottled water and beverages, which are fast-moving consumer goods with high distribution frequency, as a representative case, the study evaluates the potential outcomes of introducing green solutions into the distribution network of this product category. This research draws on international best practices in the adoption of electric vehicles within urban logistics systems and utilizes real operational data from the distribution activities of MCS Coca-Cola LLC, a leading company in Mongolia’s water and beverage manufacturing sector, as baseline information. Based on this data, phased implementation scenarios for introducing green transportation technologies into the sector’s distribution network were developed. Furthermore, the PESTLE framework was applied to assess macro-environmental factors influencing the adoption of green solutions in Ulaanbaatar’s urban logistics and distribution system. The results of the study indicate that there is a genuine and growing social and environmental demand for the adoption of green solutions—namely electric and hydrogen-powered trucks—within Ulaanbaatar’s urban logistics and distribution network. Policy support measures and incentive mechanisms have begun to take shape to a certain extent. However, persistent constraints related to infrastructure development, regulatory frameworks, and access to financing continue to slow the pace of the green transition. At the micro level, scenario analyses that account for the gradual reduction in initial investment costs of electric and hydrogen-powered vehicles due to technological advancements, as well as the potential decline in unit costs of hydrogen fuel, suggest that electric and hydrogen-powered vehicles could become dominant in urban logistics distribution networks in the future. Future research should adopt a broader perspective on the sustainability of urban logistics and distribution systems. Methodologically, studies should move beyond optimizing vehicle technology choices alone and instead incorporate a comprehensive set of policy-level and systemic solutions to effectively support sustainable urban logistics development. 2026-02-06T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4514 Ойжуулалт, ойн нөхөн сэргээлтэд суурилсан карбон кредитийн тооцооллын олон улс дахь аргачлалыг судлах нь Эрдэнэчулуун, Туяа Товч хураангуй. Энэхүү судалгааны ажил нь ойжуулалт, ойн нөхөн сэргээлтэд суурилсан карбон кредитийн тооцооллын олон улсын стандарт, аргачлалуудыг харьцуулан судалсан болно. Карбон кредитийн концепц, нүүрстөрөгчийн зах зээлийн зарчим, төрлүүд, механизмууд хэрхэн хэрэгждэг тухай цогц мэдлэг өгөх, карбон кредитийн тооцооллын олон улсын стандарт, аргачлалуудыг харьцуулан судалж, ойжуулалт, ойн нөхөн сэргээлтийн төслийг хэрэгжүүлэхэд юуг анхаарах шаардлагатайг тодорхойлох зорилготой. Энэхүү судалгааны ажлаар ойжуулалт, ойн нөхөн сэргээлтийн төслийг хэрэгжүүлэх, үр дүнд нь карбон кредит тооцуулж авахаар судалгаа, шинжилгээ хийж буй хэн бүхэнд карбон кредитийн тооцооллын стандартыг сонгоход, төслийг хэрэгжүүлэхэд анхаарах зүйлсийг тодорхойлж, тайлбарлахыг зорьсон. Abstract. This research study examines and compares international carbon credit standards and methodologies applicable to Afforestation, Reforestation (A/R) projects. The main objectives of this study are to provide comprehensive overview of the carbon credit concept, carbon market mechanisms, and the principles, types, and functioning of carbon credit issuance and trading, to review and compare international standards and methodologies for carbon sequestration calculation in A/R projects. It aims to identify and articulate key factors and decision-criteria that should be considered when choosing a standard for A/R projects. 2026-02-06T00:00:00Z