Мэдээллийн системийн менежмент

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТ БА ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН УЯЛДАА ХОЛБОО (Хүний Их Эмчийн жишээн дээр)

2026-02-06T02:53:34Z

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТ БА ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН УЯЛДАА ХОЛБОО (Хүний Их Эмчийн жишээн дээр) Мандахбаяр, Нандин-Эрдэнэ; Ганболд, Буянтогтох Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарын хүний нөөцийн бодлого, төлөвлөлт, хэрэгжилтийн уялдааг системийн түвшинд шинжилж, бодлого–өгөгдөл–институтийн харилцаа хамаарлыг тодорхойлох явдал юм. Судалгаанд ДЭМБ-ын Эрүүл мэндийн салбарын системийн загвар, ДБ-ны Эрүүл мэндийн салбарын хөдөлмөрийн зах зээлийн хүрээ, мөн Эрүүл мэндийн хүний нөөцийн үндэсний тооцооны системийг онол–арга зүйн үндэс болгон ашиглав. Судалгааны арга зүйд KPI суурьт үнэлгээ, регрессийн шинжилгээ, болон бодлого – хэрэгжилтийн зөрүү анализыг ашигласан бөгөөд 2020–2024 оны статистик болон NHWA (Эрүүл мэндийн салбарын хүний нөөцийн үндэсний тооцооны систем) өгөгдөлд тулгуурласан болно. Шинжилгээний үр дүнд бодлогын хэрэгжилтийн түвшин 68%, төсвийн гүйцэтгэл түвшин 82%, өгөгдөл ашиглалтын индекс 71% байв. Хөдөлмөрийн зах зээлийн нийцлийн индекс 0.74, хүний нөөцийн гаралтын хувь 12.8% байгаа нь салбар хоорондын уялдаа сул, сургалтын хүчин чадал болон хөдөлмөрийн эрэлт хооронд зөрүү байгааг илтгэж байна. Төлөвлөсөн элсэлтийн 2025–2030 оны таамаглалаар жил бүрийн эмчийн төгсөгчдийн тоо эрэлтээс 8–12% бага буюу 2030 он гэхэд улсын хэмжээнд ойролцоогоор 1,500 орчим эмчийн хомсдол үүсэх хандлагатай байна. Энэ нь сургалтын квот, хөтөлбөрийн төлөвлөлт, эмчийн ажил эрхлэлтийн уялдаа сул байгааг илтгэж байна. Судалгааны дүгнэлтээр Монгол Улсад эрүүл мэндийн хүний нөөцийн бодлого төвлөрсөн байдлаар боловсруулагддаг ч орон нутгийн хэрэгжилт хангалтгүй, мэдээлэлд суурилсан шийдвэр гаргалт бүрэн хэрэгжихгүй байгаа нь бодлого – хэрэгжилтийн зөрүү үүсгэж байна. NHWA ба HRMIS системийн уялдаа 70%-ийн түвшинд байгаа ч өгөгдлийн чанар, шинэчлэлтийн давтамж, бодлогын шийдвэрт ашиглагдах байдал хязгаарлагдмал байна. Энэхүү судалгаа нь хүний нөөцийн бодлого, төлөвлөлт, хэрэгжилтийн уялдааг KPI суурьт үнэлгээний аргачлалаар тоон болон чанарын байдлаар үнэлж, бодлого– төлөвлөлтийн интеграцийн шинэ загварыг санал болгож буйгаар онцлог юм. Судалгааны үр дүн нь эрүүл мэндийн хүний нөөцийн бодлого боловсруулах, төлөвлөх, хэрэгжилтийн хяналт-шинжилгээний тогтолцоог сайжруулахад чиглэсэн нотолгоонд суурилсан үндэс болох ач холбогдолтой. The purpose of this study is to analyse the systemic coherence between health workforce policy, planning, and implementation in Mongolia, focusing on the interrelations among policy, data, and institutional mechanisms. Emphasizing this coherence aims to reassure policymakers and public health experts of the importance of integrated efforts for effective health system functioning. The research is grounded in the WHO Health Systems Framework, the World Bank’s Health Labour Market Framework (HLMF), and the National Health Workforce Accounts (NHWA). Methodologically, the study applied KPI-based evaluation, regression modelling, and policy implementation gap analysis, using data from 2020 to 2024. Findings show that the Policy Implementation Rate (PIR) at 68%, the Budget Execution Rate (BER) at 82%, and the Data Utilization Index (DUI) at 71% highlight areas needing policy attention. The Education–Labour Market Match Index (ELMMI) of 0.74, Attrition Rate (AR) of 12.8%, and Absorption Rate (AR) of 64% reveal significant misalignments between training capacity and labour market demand, guiding policymakers to prioritize workforce planning adjustments. Forecast modelling for 2025–2030 indicates that the annual number of medical graduates will be 8–12% below national demand, resulting in an estimated shortage of 1,500 physicians by 2030. This projected gap underscores the urgent need to align medical education planning, workforce distribution, and policy implementation to prevent critical shortages. Results reveal that while HRH policies are clearly defined at the national level, subnational implementation remains weak, with incomplete data-driven decision-making. The partial integration of NHWA and HRMIS (around 70%) shows moderate progress, but data quality and policy utilization issues highlight systemic gaps that require targeted policy interventions. This study provides a KPI-based analytical framework for assessing the coherence of HRH policy, planning, and implementation. It proposes a data-driven, integrated model to enhance forecasting accuracy and strategic alignment, encouraging collaboration among health system planners and international health organizations to strengthen workforce governance. It emphasizes the need to enhance Mongolia’s HRH planning system through the integration of demand–supply forecasting, WISN methodology, and NHWA analytics to achieve evidence- based workforce management.

АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ДЭД БҮТЦЭД ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ХЭМНЭЛТТЭЙ ТЕХНИК ХАНГАМЖИЙГ НЭВТРҮҮЛЖ БУЙ ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ

2025-07-03T02:16:02Z

АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ДЭД БҮТЦЭД ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ХЭМНЭЛТТЭЙ ТЕХНИК ХАНГАМЖИЙГ НЭВТРҮҮЛЖ БУЙ ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ Бадамсүрэн, Ганзориг This study aimed to evaluate the policies, tools, procurement decisions, and management support related to energy-efficient hardware in the IT infrastructure of commercial banks operating in Mongolia. A total of 12 professionals and staff members from four major banks— Khan Bank, Golomt Bank, XacBank, and Trade and Development Bank—participated in the study. The research focused on the following key areas: Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж буй арилжааны банкуудын мэдээллийн технологийн (МТ) дэд бүтцэд эрчим хүч хэмнэх техник хангамжиийн бодлого, хэрэгсэл, худалдан авалтын шийдвэр болон удирдлагын дэмжлэг зэргийг үнэлэх зорилготой байв. Судалгаанд Хаан банк, Голомт банк, Хас банк, Худалдаа хөгжлийн банк зэрэг томоохон дөрвөн банкны нийт 12 мэргэжилтэн, ажилтан оролцсон бөгөөд дараах үндсэн чиглэлүүдийг хамарсан: • Эрчим хүчний хэмнэлтийн бодлого: Судалгаанд хамрагдсан зарим банкууд дотооддоо эрчим хүч хэмнэх бодлого боловсруулсан боловч бодлогын хэрэгжилт, хамрах хүрээ, зорилго нь харилцан адилгүй байв. • Техник хангамжийн худалдан авалт: Эрчим хүчний хэмнэлтийн шалгуур тавих, олон улсын стандарт (жишээлбэл ENERGY STAR, EPEAT) ашиглах байдал банк бүрт өөр өөр, зарим банк системтэй хэрэглэж эхэлж байгаагийн жишээ нь: Цахилгаан эрчим хүчний стандарттай Нөүтбүүк ажлын хэрэгцээнд төлхүү худалдан авах, цахилаан эрчим хүчний хэрэглээний тодорхой хувийг сэргээгдэх эрчим хүчээр орлуулах, Дата төвүүдийн хөргөлтийн системийг эрчим хүчний хэмнэлттэй техник хангамжаар солих шинчлэх ажлуулуудыг шат дараалалтайгаар нэвтрүүлж эхлээд байна. • МТ дэд бүтцийн шинэчлэл ба хяналт: Зарим банк серверийн өрөөний шинэчлэл хийж, эрчим хүчний гүйцэтгэлийн үзүүлэлт (жишээлбэл, PUE) хянаж эхэлсэн ч энэ талын нэгдсэн аргачлал, дүн шинжилгээ дутмаг байв. • Санхүүжилт ба дэмжлэг: Эрчим хүч хэмнэх санаачлагад төсөв, хүний нөөц, удирдлагын дэмжлэг харилцан адилгүй байсан бөгөөд зарим тохиолдолд дотоод дэмжлэг дутмаг, бодлого хэрэгжүүлэхэд хүндрэл учруулж байв. Мөн судалгааны хүрээнд гадаад, дотоодын сайн туршлагуудыг судалж, Монголын банкны салбарт нэвтрүүлэх боломжтой шийдлүүдийг авч үзсэн болно. Түлхүүр үгс: Дата центр, Техник хангамж, PUE, GPU, , Арилжааны банк, Эрчим хүчний хэмнэлтийн бодлого, Epeat, Хөргөлтийн систем, Ногоон технологи, Мониторинг,

НОГООН ТЕХНОЛОГИ:ЦАХИМ ХОГ ХАЯГДЛЫН МЕНЕЖМЕНТИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, САЙЖРУУЛАХ АРГА ЗАМ (АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР)

2025-06-24T07:17:16Z

НОГООН ТЕХНОЛОГИ:ЦАХИМ ХОГ ХАЯГДЛЫН МЕНЕЖМЕНТИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, САЙЖРУУЛАХ АРГА ЗАМ (АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР) Гаваадорж, Даваажав Монгол Улсад цахим хог хаягдал (e-waste) нь жил ирэх тусам өсөн нэмэгдэж, байгаль орчин, хүний эрүүл мэнд болон эдийн засгийн тогтвортой байдалд учруулж байна. Энэхүү судалгааны зорилго нь Монгол улс дахь цахим хог хаягдлын менежментийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг судалж, түүний хэрэгжилтэд нөлөөлж буй хууль эрх зүй, институцийн хүчин зүйлс, хувийн хэвшил, иргэдийн оролцоог тодорхойлон, олон улсын сайн туршлага, “ногоон мэдээллийн технологи” (Green IT)-ийн шийдлүүдтэй уялдуулан бодлогын санал дэвшүүлэхэд оршино. Судалгааны аргазүйд тоон судалгааны аргачлал ашигласан бөгөөд арилжааны банкны 77 ажилтнаас Google Forms ашиглан асуулгын аргаар өгөгдөл цуглуулж, SPSS программ дээр статистик шинжилгээ (давтамжийн шинжилгээ, кросстаб, χ² тест, тархалтын шинжилгээ) хийсэн. Үр дүнгээс үзэхэд цахим хог хаягдлын менежмент ихэвчлэн тохиолдлын, системгүй байдлаар хэрэгжиж, байгууллагын хэмжээ, хүний нөөцийн чадавхи нь хэрэгжилтэд статистикийн утгатай хамааралтай (p < 0.001) болох нь батлагдсан. Түүнчлэн байгальд ээлтэй худалдан авалт, ангилан ялгалт, дахин боловсруулалтын түвшин нь хангалтгүй байгааг харуулсан. Онолын хувьд судалгаанд инновацийн тархалтын онол болон институцийн онолын хослолыг ашиглаж, хувь хүний хандлага болон институцийн бүтэц, зохицуулалтын нөлөөг шинжилсэн. SWOT шинжилгээгээр Монгол Улсад цахим хог хаягдлын менежментийг сайжруулах боломж бүрдэж байгаа ч эрх зүйн тодорхойгүй байдал, дэд бүтцийн дутагдал, олон нийтийн мэдлгийн дутмаг байдал зэрэг сорилтууд давамгай байгааг тодорхойлсон. Судалгааны үр дүнд тулгуурлан хууль эрх зүйн шинэчлэл, байгууллагын дотоод бодлого журам,байгууллагын ажилтнуудын мэдлэг оролцоог идэвхжүүлэх, технологийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх зэрэг чиглэлд цогц арга хэмжээг хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэсэн санал, зөвлөмжийг боловсруулсан болно. Түлхүүр үг: Цахим хог хаягдал, Цахим хог хаягдлын менежмент,Цахим хог хаягдлын төрөл, Тогтвортой хөгжил, Ногоон тооцоолол. Цахим хог хаягдлын менежмент Хүний болон байгаль орчны эрүүл мэндийг хамгаалах зорилгоор үүсмэл электрон хаягдлыг зохистойгоор цуглуулах, тээвэрлэх,боловсруулах, дахин ашиглах, устгах үйл ажиллагааны нийлмэл систем

Ногоон технологи: Монгол дахь серверийн виртуалчлалын өнөөгийн байдал

2025-06-23T02:14:49Z

Ногоон технологи: Монгол дахь серверийн виртуалчлалын өнөөгийн байдал Өнөрзаяа, Уянга Энэхүү судалгааны ажил нь мэдээллийн технологийн нөөц, эрчим хүч, хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг нэмэгдүүлэх замаар байгаль орчинд ээлтэй “Ногоон технологи”-ийг хөгжүүлэх хүрээнд серверийн виртуалчлалын Монгол дахь өнөөгийн байдал, сорилт, боломжуудыг судалсан болно. Серверийн виртуалчлал нь нэг физик сервер дээр олон виртуал орчин ажиллуулах боломжийг олгож, техник хангамжийн нөөцийг оновчтой хуваарилах, цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээ болон хөргөлтийн зардлыг бууруулах технологийн дэвшилтэт аргачлал юм. Судалгаанд програм хангамжийн тогтвортой хөгжил, ногоон технологийн онолын үзэл баримтлал, олон улсын сайн туршлагууд болон серверийн виртуалчлалын технологийн талаар хамруулсан. Судалгааны хүрээнд хувийн хэвшлийн мэдээллийн технологийн үйлчилгээ үзүүлэгч, харилцаа холбоо, эрүүл мэнд, эрчим хүч, уул уурхай зэрэг салбарын байгууллагын мэдээлэл технологи хариуцсан мэргэжилтнүүдийг хамруулан асуумжийн аргаар өгөгдөл цуглуулсан. Өгөгдөл цуглуулахдаа онол болон салбарын судалгаанд тулгуурлан боловсруулсан асуумжийг ашигласан ба SPSS програм ашиглан давтамжийн шинжилгээ, тодорхойлох статистик шинжилгээ, харьцуулсан шинжилгээ болон кластер шинжилгээ зэрэг аргуудыг хэрэглэсэн. Зорилтот түүвэрлэлтийн аргаар мэдээлэлтэй, туршлагатай оролцогчдыг сонгож судалгаа авсан нь өгөгдлийн чанарт эерэгээр нөлөөлсөн. Шинжилгээний үр дүнд серверийн виртуалчлалын хэрэгжилтэд гол саад болж буй хүчин зүйлс нь хүний нөөцийн хүрэлцээ, мэргэжлийн мэдлэгийн түвшин, санхүүгийн хязгаарлалт, технологийн дэд бүтцийн хоцрогдол байгааг харуулж байна. Харин хууль эрх зүйн орчин, байгууллагын дүрэм журам, мэдээллийн аюулгүй байдлын эрсдэл зэрэг нь харьцангуй бага нөлөөтэй байна. Цаашид энэхүү технологийн нэвтрэлтийг дэмжихийн тулд ногоон технологид суурилсан бодлого, хүний нөөцийн чадавхыг сайжруулах сургалт, олон улсын технологийн шийдлийг нутагшуулах нь чухал юм.