https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/28 2026-04-08T14:07:57Z 2026-04-08T14:07:57Z Бямбасүрэн, Мөнхтуяа https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4618 2026-03-11T02:08:28Z 2026-03-11T00:00:00Z

КОСТА КОФЕШОП ФРАНЧАЙЗЫГ УЛААНБААТАР ХОТЫН ЗАХ ЗЭЭЛД НЭВТРҮҮЛЭХ БОЛОМЖИЙН СУДАЛГАА Бямбасүрэн, Мөнхтуяа Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Коста кофешопшоп франчайзыг Улаанбаатар хотын кофешопын зах зээлд нэвтрүүлэх боломжийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр үнэлж, хэрэгжүүлэх стратегийн санал боловсруулахад оршино. Судалгаанд олон улсын франчайзын онол, үйлчилгээний салбарын зах зээлийн судалгааны арга зүй, эрсдэлийн удирдлагын орчин үеийн хандлагыг уялдуулан ашигласан нь ажлын онолын суурийг бүрдүүлэв. Судалгааны арга зүйн хувьд чанарын болон тоон аргыг хослуулсан холимог хандлагыг ашиглаж, хоёрдогч эх сурвалжийн шинжилгээ, анхдагч хэрэглэгчийн анкет судалгаа (n=400), SPSS статистик боловсруулалт, зах зээлийн багтаамжийн тооцоолол, санхүүгийн загварчлал болон эрсдэлийн үнэлгээг хамтатган гүйцэтгэсэн. Судалгааны гол онцлог нь төслийн хэрэгжих боломжийг үнэлэхдээ уламжлалт нэг талт дүгнэлтээс татгалзан, зах зээл, эдийн засаг, хууль эрх зүй, үйл ажиллагаа, хүний нөөц, хэрэглэгч, өрсөлдөөн, санхүү, эрсдэлийн удирдлага гэсэн 9 хэмжээсийг хамарсан FS10 жинлэсэн интеграцчилсан индексийн загварыг хэрэглэсэнд оршино. Судалгааны үр дүнгээс харахад Улаанбаатар хотын кофешопын зах зээл нь хэрэглээний давтамж, залуу хүн амын эзлэх хувь, кофе соёлын төлөвшил зэргээрээ тогтвортой өсөлтийн суурьтай зах зээл болох нь тогтоогдлоо. Хэрэглэгчийн зан төлөвийн эмпирик шинжилгээний дүнд амт, чанар, орчны тав тух, үйлчилгээний чанар, дэлхийн сүлжээ брэнд зэрэг хүчин зүйлс давамгай үнэлэгдсэн нь кофешопыг зөвхөн ундаа худалдан авах бус, чанар ба туршлагад суурилсан үйлчилгээний орон зай хэмээн хүлээн авч байгааг илтгэнэ. Энэ нь Коста кофешопшоп брэндийн үнэ цэнийн санал хэрэглэгчдийн хүлээлттэй өндөр түвшинд нийцэж байгааг харуулж байна. Коста кофешопшоп төвлөрсөн үйл ажиллагааны бүтэц, үйлчилгээний стандарт, сургалт ба ур чадвар дамжуулалтын систем нь үйлчилгээний чанарыг жигд хадгалах бодит чадавхтай болохыг тогтоосон боловч ажилтны тогтвор суурьшил болон байршлын стратеги нь хэрэгжилтийн явцад анхаарах шаардлагатай гол асуудал хэвээр байгааг илрүүлэв. Санхүүгийн шинжилгээгээр борлуулалтын зорилтот түвшинд хүрсэн тохиолдолд төсөл ашигт ажиллагаанд шилжиж, дунд хугацаанд хөрөнгө оруулалт нөхөгдөх боломжтойг харуулсан бол эрсдэлийн үнэлгээ нь валютын ханш, түрээс, хүний нөөцийн зардлыг системтэй удирдах шаардлагатайг тодотгож байна. Есөн хэмжээсээр нэгтгэн тооцсон FS10 индексийн үр дүн нь = 7.40 оноогоор үнэлэгдэж Коста кофешопшоп франчайзыг Улаанбаатар хотын зах зээлд нэвтрүүлэх төсөл нь тодорхой нөхцөлд тохируулан сайжруулсны дараа хэрэгжүүлэх боломжтой болохыг онол эмпирикийн түвшинд нотолж байна.

2026-03-11T00:00:00Z Ууганбаяр, Золбаяр https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4564 2026-02-09T07:14:10Z 2026-02-09T00:00:00Z

Эрүүл мэндийн зардлын өрхийн санхүүд үзүүлэх дарамт, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн судалгаа Ууганбаяр, Золбаяр Монгол улсад эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний санхүүжилтэд иргэдийн халаааснаас гарах төлбөр (OOP) буюу хувийн төлбөрийн эзлэх хэмжээ хэт өндөр, Улсаас санхүүжүүлэх эрүүл мэндийн зардлын ДНБ-д эзлэх хувь ДЭМБ-ийн зөвлөмжид хүрэхгүй байгаа зэрэг нь өрхийн санхүүд дарамт учруулах суурь нөхцлүүдийг бүрдүүлж байна. Энэхүү судалгаагаар өрхийн санхүүд үзүүлж буй эрүүл мэндийн зардлын дарамт, бүс нутгийн тархалтыг тодорхойлж, түүнд нөлөөлж буй нийгэм, эдийн засгийн хүчин зүйлсийг шинжлэх зорилго тавин ажиллаа. Судалгаанд үндэсний статистикийн хорооны ӨНЭЗС-ны 2023 оны 8181 өрхийн хоёрдогч өгөгдлийг ашиглан, эрүүл мэндийн шууд төлбөрийн хэмжээ өрхийн нийт хэрэглээний 10 хувиас давсан тохиолдлыг санхүүгийн дарамтад өртсөн гэж үзэн төсөвт эзлэх хувийн аргачлалыг ашигласан. Түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн олон хүчин зүйлсийн регрессийн аргаар үнэлэв. Судалгааны үр дүнгээр нийт судалгаанд хамрагдсан өрхийн 15.99 хувь нь эрүүл мэндийн зардлын улмаас санхүүгийн дарамтад өртсөн байна. Олон хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээгээр өрхийн орлогын түвшин, өрхөд ахмад настай гишүүн, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байгаа эсэх зэрэг хүчин зүйлс нь санхүүгийн дарамтад өртөх магадлалд статистикийн ач холбогдол бүхий нөлөө үзүүлж байна. Түүнчлэн хотын өрхүүдийн эрүүл мэндийн зардал хөдөө орон нутгийн өрхүүдтэй харьцуулахад илүү өндөр байгаа ч хөдөөгийн өрхүүд санхүүгийн дарамтад илүү өртөж байна. Судалгааны дүнд үндэслэн өвчин эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх, эрт үед үзлэг зөвлөгөө, оношилгоо, шинжилгээнд хамрагдах, эрдэлт бүлгийн хүн амын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний хүртээмж, бодлогод анхаарах, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний санхүүжилтэд эзлэх шууд төлбөрийн бууруулах зэрэг санал, зөвлөмжийг дэвшүүлж байна.

2026-02-09T00:00:00Z Баатархүү, Өлзийбаяр https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4540 2026-02-06T05:17:09Z 2026-01-27T00:00:00Z

Татвараас зайлсхийх, татварын эрсдэлд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн судалгаа Баатархүү, Өлзийбаяр Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниудын 2015–2024 оны санхүүгийн өгөгдөлд тулгуурлан үр ашигт татварын хувь (GAAP ETR) нь компанийн санхүүгийн бүтэц болон хэмжээнээс хэрхэн хамаарч өөрчлөгдөх зүй тогтлыг эмпирик аргаар тодорхойлох явдал юм. Монгол улсын Татварын ерөнхий газраас гаргадаг жил, улирал бүрийн татварын хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчлийн тайланд салбар бүрийн аж ахуйн нэгжүүд нийтлэгээр татвар ногдох орлого тодорхойлох, татвараас хасагдах зардлыг буруу тодорхойлох, үйл ажиллагааны орлого, зардлаа буруу тайлагнах зэрэг улсад төлөх татварын хэмжээнд шууд нөлөөлөх зэрэг зөрчлүүд хамгийн их байгаа нь татвараас зайлсхийх эсвэл зугтаах эрсдэл байгаа эсэхийг санхүүгийн тайланд хөндлөнгийн шинжилгээ хийн судлахыг хичээсэн. Судалгаанд нийт 10 компанийн 10 жилийн панел өгөгдөл ашиглаж, олон хувьсагчтай регрессийн шинжилгээгээр үр ашигт татварын хувьд нөлөөлөх гол хүчин зүйлсийг үнэлэв. Шинжилгээний дүнгээр компанийн хэмжээ (Total assets) нь үр ашигт татварын хувь хэмжээг тодорхойлдог хамгийн чухал хувьсагч болох нь тогтоогдож, коэффициент нь статистикийн өндөр ач холбогдолтой, эерэг нөлөөтэй гарсан. Харин санхүүгийн леверэйж (Equity multiplier) болон өрийн харьцаа (Debt ratio) нь онолын хувьд татварын ачааллыг бууруулах эсвэл нэмэгдүүлэх нөлөөтэй байж болох ч эмпирик үр дүнгээрээ үр ашигт хувьд үзүүлэх нөлөөлөл сул, тогтворгүй, статистикийн ач холбогдолгүй байв. Мөн татварын үр ашигрт хувийн олон жилийн хэлбэлзлийг илэрхийлэх эрсдлийн стандарт хазайлт (ETR Volatility) нь дундаж үр ашигт хувьтай сул, дунд зэрэгийн эерэг хамааралтай (r ≈ 0.31) гарсан нь татварын хувь өндөр компаниудын татварын тогтвортой байдлын эрсдэл илүү байж болохыг илтгэлээ. Судалгааны үр дүн нь аж ахуйн нэгжийн татварын стратегийг оновчтой болгох, татварын эрсдэлийн удирдлагыг сайжруулах, бодлого боловсруулагчдад татварын орчны тогтвортой байдлыг хангах талаарх зөвлөмж боловсруулахад хувь нэмэр оруулна. Иймд үр ашигт татварын хувь хэмжээг бууруулах, тогтворжуулахын тулд компаниуд татварын стратегийн удирдлагыг сайжруулах, төрийн байгууллагууд татварын хуулийн хэрэгжилтийн нэг мөр байдлыг хангах шаардлагатай юм.

2026-01-27T00:00:00Z Баярсайхан, Оюунгэрэл https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4533 2026-02-06T05:08:01Z 2026-02-06T00:00:00Z

ОРОН НУТГИЙН ТӨСӨВЛӨЛТӨНД НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИН ЗҮЙЛСИЙН СУДАЛГАА Баярсайхан, Оюунгэрэл Монгол Улсад төвлөрлийг сааруулах бодлого болон гүйцэтгэлд суурилсан төсөвлөлтийн тогтолцоо эрх зүйн хувьд албан ёсоор нэвтэрсэн боловч орон нутгийн түвшинд хэрэгжилт хангалтгүй хэвээр байна. Тухайлбал, санхүүгийн бие даасан байдал сул, гүйцэтгэлийн мэдээллийн чанар тааруу, хяналт үнэлгээний тогтолцоо болон хариуцлагын механизм бүрэн төлөвшөөгүй байгаа нь төсөвлөлтийн үр ашигт сөргөөр нөлөөлж байна. PEFA-ийн 2020, 2023 оны үнэлгээнүүдийн дүнгээр төсөвлөлт гүйцэтгэлийн шалгуураар удирдагдахгүй байх, дунд хугацааны төсөвлөлт (MTEF) бодит шийдвэр гаргалтад нөлөөлөхгүй байх, төсвийн ил тод байдал болон мэдээллийн хүртээмж бүс нутаг хооронд тэгш бус байх зэрэг системийн сул талуудтай байна. Мөн COVID-19 2020–2024 цар тахлын үеийн эдийн засгийн тогтворгүй байдал нь төвийн бүсийн аймгуудын төсвийн гүйцэтгэлийн зөрүүг улам нэмэгдүүлж, улс төрийн мөчлөг, институцийн чадавхийн ялгаа, иргэдийн оролцооны сул байдал зэрэг хүчин зүйлс төсөвлөлтийн үр ашиг сул байгаа нь судалгаагаар илэрч байна. Иймд орон нутгийн төсөвлөлтийн үр ашгийг тодорхойлогч институцийн, эдийн засгийн, нийгмийн болон улс төрийн хүчин зүйлсийн харилцан хамаарлыг тоон болон чанарын аргазүйг SPSS шинжилгээ, сэдэвчилсэн шинжилгээ хослуулан судлах нь орон нутгийн бодлогын шийдвэр гаргалтыг баталгаатай мэдээлэлд тулгуурлах, гүйцэтгэлд суурилсан төсөвлөлтийн шинэчлэлийг үр дүнтэй хэрэгжүүлэхэд стратегийн ач холбогдолтой. Although decentralization policies and the performance-based budgeting system have been formally introduced in Mongolia’s legal framework, implementation at the local level remains inadequate. In particular, weak fiscal autonomy, poor quality of performance information, and underdeveloped monitoring and evaluation systems as well as accountability mechanisms have negatively affected the effectiveness of budgeting. The results of the PEFA assessments conducted in 2020 and 2023 indicate persistent systemic weaknesses, including budgeting that is not guided by performance criteria, the Medium-Term Expenditure Framework (MTEF) having limited influence on actual decision-making, and regional disparities in budget transparency and access to information. Furthermore, economic instability during the COVID-19 pandemic (2020–2024) widened disparities in budget execution among provinces in the central region. Research also shows that factors such as political cycles, differences in institutional capacity, and low levels of citizen participation contribute to weak budgeting performance. Therefore, examining the interrelationships among institutional, economic, social, and political factors that determine the effectiveness of local budgeting—by combining quantitative and qualitative methodologies, including SPSS analysis and thematic analysis—is of strategic importance for grounding local policy decisions in reliable evidence and for effectively implementing performance-based budgeting reforms.

2026-02-06T00:00:00Z