https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/123456789/2 2026-07-03T19:46:19Z 2026-07-03T19:46:19Z Намхай, Урангуа https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4863 2026-07-03T04:42:49Z 2026-07-03T00:00:00Z

Үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны хоёр хувийн татварын эдийн засгийн нөлөөллийн шинжилгээ Намхай, Урангуа Үл хөдлөх хөрөнгийг борлуулсны орлогод ногдуулдаг хоёр хувийн татварын эдийн засгийн нөлөөллийг иж бүрэн шинжилж, татварын тогтолцоог боловсронгуй болгох бодлогын зөвлөмж боловсруулав. Тоон болон чанарын судалгааны аргыг хослуулан ашигласан ба тоон шинжилгээнд 2010–2026 оны хугацааны цуваан шинжилгээ, Stata програм ашигласан олон хувьсагчийн регрессийн загвар (R² = 0.9626), Лафферийн муруйн тооцооллын загвар (ε = 3.80, τ* = 11.6%), болон эрсдэлийн дулааны матриц хэрэглэсэн. Чанарын шинжилгээнд 497 иргэний оролцоотой цахим санал асуулга, PESTEL–SWOT шинжилгээ хийсэн ба олон улсын (Казакстан, Испани, Их Британи, Австрали, БНХАУ) үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны татварын хувь болон суурь үнийг харьцууллаа. Монгол Улсын үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны хоёр хувийн татвар нь хувь хэмжээний хувьд бага боловч нийт дүнгийн суурьт суурилсан байгаа нь зах зээлийн шударга байдал, нийлүүлэлтийн тогтвортой байдал, болон иргэдийн орон сууцны хүртээмжид нөлөөлж буй системийн алдаа юм. Онол, эмпирик шинжилгээ, эрсдэлийн үнэлгээ, олон улсын харьцуулалт, иргэдийн санал бодол таван тулгуур дүгнэлт нийлж нэгдсэн байгаа нь бодлогын шинэчлэлийн зайлшгүй шаардлагыг нотолж байна

2026-07-03T00:00:00Z Лхагва, Нямсүрэн https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4862 2026-07-03T04:41:33Z 2026-07-03T00:00:00Z

Үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны хоёр хувийн татварын эрх зүйн тулгамдсан асуудал, боловсронгуй болгох арга зам Лхагва, Нямсүрэн Энэхүү магистрын судалгааны ажил нь Монгол Улсын үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны орлогод ногдуулдаг хоёр хувийн татварын эрх зүйн зохицуулалт, түүний хэрэгжилтийн явцад тулгамдаж буй асуудлуудыг тодорхойлж, боловсронгуй болгох арга замыг тодорхойлоход чиглэсэн болно. Судалгааны хүрээнд үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны татварын түүхэн хувьсал, өнөөгийн нөхцөл байдлыг статистик мэдээлэл болон кейс шинжилгээнд тулгуурлан судалж, Олон Улсын сайн туршлагатай харьцуулан шинжилсэн. Монгол Улсад 1993-1997 оны хооронд эзэмшиж байсан хугацаанаас хамаарч татвар ногдуулдаг байсан бол 1997 оноос хэрэгжиж эхэлсэн борлуулалтын нийт дүнгээс хоёр хувиар татвар ногдуулах өнөөгийн тогтолцоо нь татвар төлөх үйл явцыг хялбарчилсан боловч хэд хэдэн сөрөг үр дагаврыг дагуулж байна. Тухайлбал, татварын ногдуулах дүнг бууруулан мэдүүлэх замаар татвараас зайлсхийх оролдлого гарах, бодит ашиг олоогүй тохиолдолд ч татвар ногдуулдаг нь Адам Смитийн "Тэгш шударга байх" зарчимтай зөрчилдөж байгааг судалгаагаар тогтоолоо. Мөн судалгаагаар иргэдийн үндсэн оршин суух орон сууц болон худалдан борлуулах зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийн хоорондох зааг ялгаа нь бодлогын хувьд оновчгүй байгааг илрүүлсэн. Олон Улсын туршлагаас үзэхэд ҮХЭХ-ийн татварыг хөрөнгийн цэвэр ашигт суурилан ногдуулж, эзэмшсэн хугацаанаас хамаарч татварын хөнгөлөлт үзүүлдэг нь татварын шударга ёсны зарчимд илүү нийцэж байна. Судалгааны үр дүнд үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны татварыг "борлуулсан нийт дүн"-ээс бус "цэвэр ашиг"-аас тооцдог болох эрх зүйн шинэчлэлийг хийх, татварын бааз суурийг бодитой тогтоохын тулд бүртгэл хяналтын системийг сайжруулах, дижитал шилжилтийг эрчимжүүлэх замаар татварын орлого төвлөрүүлэлтийг боловсронгуй болгох санал, зөвлөмжийг боловсруулсан болно. Түлхүүр үг: Үл хөдлөх эд хөрөнгө, борлуулалтын орлого, хоёр хувийн татвар, цэвэр ашиг, эрх зүйн зохицуулалт, татварын шударга ёс, Олон Улсын туршлага.

2026-07-03T00:00:00Z Цэрэнсумъяа, Азжаргал https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4861 2026-07-03T02:25:13Z 2026-07-03T00:00:00Z

Хөдөлмөр эрхлэх магадлалд нөлөөлөх хүчин зүйлийн шинжилгээ Цэрэнсумъяа, Азжаргал Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол Улсын хөдөлмөрийн насны хүн амын хөдөлмөр эрхлэх магадлалд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлж, тэдгээрийн нөлөөллийг эконометрик аргаар үнэлэхэд оршино. Судалгаанд Үндэсний статистикийн хорооны Ажиллах хүчний судалгааны 2015-2023 оны микро өгөгдлийг ашиглан пробит загварын аргаар шинжилгээ хийсэн болно. Судалгаанд хөдөлмөр эрхлэх магадлалд нөлөөлөх хувь хүний болон өрхийн түвшний хүчин зүйлс болох хүйс, нас, боловсролын түвшин, гэрлэлтийн байдал, өрхийн ам бүлийн тоо, оршин суух байршил зэрэг хувьсагчдыг сонгон авч үнэлгээ хийсэн. Шинжилгээний үр дүнгээс харахад боловсролын түвшин хөдөлмөр эрхлэх магадлалд эерэг нөлөө үзүүлж байгаа бол эмэгтэй байх болон өрхийн ачаалал нэмэгдэх нь сөрөг нөлөөтэй гарсан. Мөн хот хөдөөгийн ялгаа нь хөдөлмөр эрхлэх магадлалд статистикийн ач холбогдолтой нөлөө үзүүлж байгааг тогтоосон. Энэхүү судалгааны үр дүн нь хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх, ялангуяа эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөрийн зах зээлд оролцоог дэмжих бодлогын шийдвэр гаргалтад ач холбогдолтой юм.

2026-07-03T00:00:00Z Алтанхуяг, Адьяа https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4860 2026-07-03T02:24:32Z 2026-06-17T00:00:00Z

Хиймэл оюун ухааны технологид суурилсан барилгын өртгийн тооцоонд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн судалгаа Алтанхуяг, Адьяа Монгол Улсын барилгын салбар нь эдийн засгийн чухал салбарын нэг бөгөөд барилгын өртөг тооцооллын нарийвчлал, үр ашиг нь төслийн амжилтад шууд нөлөөлдөг. Гэвч одоогийн өртөг тооцооллын арга нь хүний туршлага, гар ажиллагаанд ихээхэн тулгуурладаг тул алдаа, хэлбэлзэл үүсэх эрсдэл өндөр байдаг. Олон улсад болон монголын барилгын салбарт дижитал технологийн нэвтрэлт, хиймэл оюун ухааны хэрэглээ нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан судалгаандаа барилгын өртөг тооцоолол хиймэл оюун ухааныг хэрхэн нэвтрүүлэхэд ямар хүчин зүйлс нөлөөлж байгааг тодорхойлж тухайн хүчин зүйлсийн үр нөлөөллийг үнэлсэн болно. Судалгаанд тоон судалгааны арга ашиглан барилгын салбарын мэргэжилтнүүдээс асуулгын аргаар өгөгдөл цуглуулсан. Түүврийн хэмжээг Словений томьёогоор тодорхойлж, зорилтот түүвэрлэлтийн аргаар оролцогчдыг сонгосон. Цуглуулсан өгөгдөлд SPSS программ ашиглан корреляци болон регрессийн шинжилгээ хийж, хүчин зүйлсийн нөлөөллийг тодорхойлсон. Судалгааны үр дүнгээс харахад байгууллагын дэмжлэг, хууль эрх зүйн зохицуулалт, технологийн бэлэн байдал, өгөгдлийн чанар, мэргэжилтний ур чадвар зэрэг хүчин зүйлс нь хиймэл оюун ухаанд суурилсан барилгын өртөг тооцооллын үр нөлөөнд статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий нөлөө үзүүлж байна. Иймд барилгын салбарт хиймэл оюун ухааныг үр дүнтэй нэвтрүүлэхийн тулд зөвхөн технологи бус байгууллагын болон эрх зүйн орчныг цогцоор нь хөгжүүлэх шаардлагатай байна. Энэхүү судалгаа нь барилгын өртөг тооцооллыг сайжруулахад хиймэл оюун ухааны хэрэглээг оновчтой нэвтрүүлэх онолын болон практик ач холбогдолтой.

2026-06-17T00:00:00Z